{"id":2872,"date":"2023-12-19T15:23:59","date_gmt":"2023-12-19T15:23:59","guid":{"rendered":"https:\/\/kosovoweb.com\/iwabogdani\/?p=2872"},"modified":"2023-12-19T15:23:59","modified_gmt":"2023-12-19T15:23:59","slug":"nga-prend-buzhala-adem-shkreli-falma-fjalen-poezi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/nga-prend-buzhala-adem-shkreli-falma-fjalen-poezi\/","title":{"rendered":"Nga Prend BUZHALA (Adem Shkreli: \u201cFalma fjal\u00ebn\u201d, poezi"},"content":{"rendered":"<p>ME POEZIN\u00cb E KOMUNIKIMIT T\u00cb HAPUR\u00a0N\u00cbP\u00cbR KOH\u00cb<\/p>\n<p>Prend BUZHALA<br \/>\n(Adem Shkreli: \u201cFalma fjal\u00ebn\u201d, poezi, p\u00ebrgatiti: Jeton Kelmendi)<\/p>\n<p>Adem Shkreli librin e par\u00eb poetik me titullin \u201cZemra\u00a0e verb\u00ebt\u201d e ka botuar m\u00eb 1971. Poezit\u00eb jan\u00eb t\u00eb\u00a0publikuara n\u00eb trajt\u00ebn e variantit geg\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs\u00a0shqipe, q\u00eb p\u00ebrdorej aso kohe n\u00eb botimet e let\u00ebrsis\u00eb\u00a0shqipe n\u00eb Kosov\u00eb. Ishte koha kur n\u00eb sken\u00ebn letrare\u00a0dhe t\u00eb letrave shqipe po vinin tre emra v\u00ebllez\u00ebr:<br \/>\nAzem Shkreli, Adem Shkreli dhe Ymer Shkreli.\u00a0Ademi do t\u00eb shquhet n\u00eb l\u00ebmin e gazetaris\u00eb e t\u00eb\u00a0publicistik\u00ebs. P\u00ebrkitazi me pun\u00ebn e tij n\u00eb l\u00ebmin e\u00a0letrave, autori thekson te nj\u00eb tekst autobiografik:<br \/>\n\u201c Nga 1 N\u00ebntori i vitit 1958 punova n\u00eb gazet\u00ebn e\u00a0p\u00ebrditshme t\u00eb Prishtin\u00ebs \u2018Rilindja\u2019 (q\u00eb do t\u00eb\u00a0p\u00ebr\u00e7udet me emra t\u00eb ndrysh\u00ebm gjat\u00eb nj\u00eb decenie\u00a0mbiokupimi serb) deri me \u00e7lirimin, e m\u00eb pas, pas\u00a0nj\u00eb tre muaj pune, p\u00ebrfundoj karrier\u00ebn e gazetarit,\u00a0por tani n\u00eb fund t\u00eb 1999-t\u00ebs, pushohem nga puna\u00a0nga \u2013 shqiptar\u00ebt.\u00a0Kam bashk\u00ebpunuar me t\u00eb p\u00ebrditshmen n\u00eb fjal\u00eb,<br \/>\nedhe m\u00eb her\u00ebt, para se t\u00eb ishte e till\u00eb, me honorar,\u00a0por edhe me t\u00eb ilustruara e t\u00eb p\u00ebrkohshme shqipe\u00a0n\u00eb Kosov\u00eb dhe gjetiu, por me mbiemra t\u00eb\u00a0ndrysh\u00ebm: Kelmendi, Demaj, Rugova si dhe n\u00eb\u00a0l\u00ebmin e humorist e satir\u00ebs me pseudonime:<br \/>\nM(alsor) Shpata, Prekamiri, e ndonj\u00eb \u2013 tjet\u00ebr . . .<br \/>\nN\u00eb l\u00ebmin e let\u00ebrsis\u00eb merrem me poezi (shkruaj)\u00a0p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb e p\u00ebr t\u00eb rritur, sikund\u00ebr edhe n\u00eb poroz\u00eb \u2013\u00a0tregime) porse e\u2019ushtroj\u2019 dram\u00ebn \u2013 kam dy\u00a0shp\u00ebrblime p\u00ebr dram\u00eb e p\u00ebr komedi, kurse n\u00eb dy\u00a0konkurse p\u00ebr poezi i kam dy shp\u00ebrblime n\u00eb \u2018Z\u00ebrin e\u00a0Rinis\u00eb\u2019 dhe nj\u00eb n\u00eb \u2018Jet\u00ebn e Re\u2019. \u201c\u00a0Nd\u00ebrkaq, v\u00ebllimi \u201cFalma fjal\u00ebn\u201d q\u00eb vjen 52 vjet pas\u00a0t\u00eb par\u00ebs, si vep\u00ebr postume poetike, p\u00ebrfshin poezi\u00a0prej vitit 1970 e deri sa vdiq, vitin e kaluar, m\u00eb 27<br \/>\nshtator 2022. Jan\u00eb poezi z\u00eb botuara n\u00eb shtypin e\u00a0koh\u00ebs, si dhe poezi t\u00eb mbetura n\u00eb dor\u00ebshkrim,\u00a0n\u00ebp\u00ebr vite e dekada. K\u00ebto poezi, brenda nj\u00eb libri\u00a0bukur t\u00eb v\u00ebllimsh\u00ebm, ng\u00ebrthejn\u00eb po ato ve\u00e7ori\u00a0artistike e shenja ligj\u00ebrimore poetike q\u00eb jan\u00eb<br \/>\nv\u00ebrejtur q\u00eb n\u00eb v\u00ebllimin e par\u00eb: ai hiri gjuh\u00ebsor i\u00a0frazeologjizmave urtake rugovase, q\u00eb form\u00ebsohen\u00a0n\u00eb art poetik natyrsh\u00ebm, si dhe nj\u00eb prirje autoriale,\u00a0me an\u00eb t\u00eb nj\u00eb revolte poetike, q\u00eb t\u00eb vjersh\u00ebroj\u00eb pa\u00a0nd\u00ebrprerje p\u00ebr lig\u00ebsit\u00eb e dob\u00ebsit\u00eb tona, e, sidomos,<br \/>\nat\u00eb prirje t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb thyer q\u00eb poltronizmin e vet\u00a0e shesin p\u00ebr patriotiz\u00ebm. Nj\u00ebsoj si tash, pas gjysm\u00eb\u00a0shekulli! Ve\u00e7se rrethanat kan\u00eb ndryshuar: n\u00ebse\u00a0dikur ai s\u2019kishte se t\u2019ua b\u00ebnte gjyqin tjet\u00ebr, p\u00ebrpos\u00a0atij etik, k\u00ebt\u00eb tjetrin, t\u00eb k\u00ebsaj kohe, q\u00eb e hedh\u00a0posht\u00eb etik\u00ebn e till\u00eb dhe q\u00eb e d\u00ebnon haptas,\u00a0pik\u00ebrisht n\u00eb prag t\u00eb luft\u00ebs:<br \/>\nHyri si ka<br \/>\nq\u00ebndroi nazet<br \/>\nE vi\u00e7 na doli<br \/>\nPo nuk ndezi<br \/>\nas sa k\u00ebndesi<br \/>\nNj\u00eb fjal\u00eb t\u00eb mir\u00eb<br \/>\ne as t\u00eb mbar\u00eb<br \/>\ndot s\u2019e foli . . .<\/p>\n<p>Shkoi zvog\u00eblor<br \/>\nu b\u00eb vi\u00e7<br \/>\nishte vet\u00eb<br \/>\ncok nj\u00eb ki\u00e7<br \/>\n(poezia MANDAT, Prishtin\u00eb 22.12.1998)\u00a0Mir\u00ebpo, gama e shqet\u00ebsimeve nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ajo<br \/>\ne profilit etik, po edhe nacional, edhe ajo e\u00a0m\u00ebrgimit, edhe ajo e shtypjes nacionale, e q\u00eb na\u00a0vijn\u00eb p\u00ebrmes lirikave tjera me potenc\u00eb refleksive,\u00a0me ritmik\u00eb t\u00eb pasur, mesazhe harmonie e me figura\u00a0me burim frazeologjik popullor. E, prap\u00eb, ayt kemi<br \/>\nedhe poetin me frym\u00eb t\u00eb vargut bashk\u00ebkohor e me\u00a0faktur\u00eb moderne.<br \/>\n1. Katarsisi yn\u00eb<br \/>\nI ndar\u00eb n\u00eb kat\u00ebr pjes\u00eb: \u201cTingulli i heshtjes\u201d, \u201cKupa\u00a0ime\u201d, \u201cMuza ime e mug\u00ebt\u201d (dor\u00ebshkrime) dhe\u00a0\u201cHarakiri\u201d, kjo poezi, p\u00ebr k\u00ebto pes\u00eb dekada, na e v\u00eb\u00a0n\u00eb pah t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn ton\u00eb n\u00ebp\u00ebr koh\u00eb e b\u00eb koh\u00eb:\u00a0thyerjet e m\u00ebdha historike e social-nacionale q\u00eb<br \/>\nkan\u00eb ndodhur te ne e brenda nesh; ato hutimet,\u00a0tjet\u00ebrsimet e trazimet tona n\u00ebp\u00ebr kthesat e tilla; ato\u00a0shkarjet e theqafjet tona nacionale q\u00eb na jan\u00eb\u00a0hakmarr\u00eb dje e na hakmerren ende edhe sot,\u00a0p\u00ebrball\u00eb kryq\u00ebzimeve t\u00eb reja t\u00eb qenies son\u00eb. E, n\u00eb\u00a0k\u00ebt\u00eb kryq\u00ebzim t\u00eb ri, ndodhin edhe historia jon\u00eb,\u00a0edhe qenia jon\u00eb, edhe nd\u00ebrgjegjja edhe njohja e<br \/>\nvetvetes\u2026 Kurse poetit i dhemb fort se si ky realitet\u00a0i zgjimeve tona na \u00ebsht\u00eb kaq i r\u00ebnd\u00eb, se si situatat tona t\u00eb vigjilenc\u00ebs emocionale, t\u00eb zgjimeve t\u00eb\u00a0brendshme shpirt\u00ebrore, p\u00ebsojn\u00eb fiasko. Jan\u00eb\u00a0shum\u00ebzuar s\u00eb tep\u00ebrmi ata Kat\u00ebr Kalor\u00ebsit e\u00a0Apokalipsit (ka se tep\u00ebrmi lakmi, mjerim, blasfemi e\u00a0hipokriti), me fenomenet e reja q\u00eb na e tjet\u00ebrsojn\u00eb<br \/>\nqenien ton\u00eb, si\u00e7 ligj\u00ebron n\u00eb frym\u00eb rapsodike te\u00a0poezia \u201cKlithje\u201d:<br \/>\n\u00c7erek shekulli vet\u00ebm p\u00ebshtjell\u00ebm<br \/>\nHahemi, shahemi dhe g\u00ebrvallemi<br \/>\nKalon koha e na s\u2019k\u00ebndellemi<br \/>\nNa ra sypri kom\u00eb e zez\u00eb<br \/>\nNuk po i gjejm\u00eb dot anamnez\u00eb<br \/>\nSyt\u00eb na i mbyll shami e zez\u00eb<br \/>\nOse:<br \/>\nRrena e lajka tani sosen<br \/>\nPo duan veten ta varrosin.<br \/>\nOse:<br \/>\nVargon koha pat tin\u00ebzak\u00eb<br \/>\nNga na piku mordja jon\u00eb<br \/>\nNga buron her\u00eb fatkeq\u00ebsia<br \/>\nK\u00ebshtu l\u00ebngata as uria<br \/>\nNuk \u00ebsht\u00eb skamje as padija<br \/>\nNd\u00ebrkaq, poezia \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb na e v\u00eb n\u00eb tryez\u00eb at\u00eb\u00a0mund\u00ebsin\u00eb e katarsisit t\u00eb vetvetes son\u00eb (shih,\u00a0poezia antologjike \u201cSpastrimi\u201d). Bota jon\u00eb \u00ebsht\u00eb\u00a0tronditur s\u00eb brendshmi, \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb realitet\u00a0t\u00eb s\u00ebmur\u00eb. E ku do t\u2019i spastrojm\u00eb duart e m\u00ebkateve\u00a0tona? Poeti na e ofron uj\u00ebt e past\u00ebr t\u00eb k\u00ebndimit lirik, pasi vet\u00eb qasja e till\u00eb e artit shpall mospajtimin vet<br \/>\nrevoltues. Lirika e till\u00eb, e z\u00ebrit polemik, vigjilues,\u00a0her\u00ebn tjet\u00ebr na vjen p\u00ebrmes loj\u00ebs metaforike-\u00a0figurative, fjal\u00ebformimeve me musht gjuh\u00ebsor\u00a0rugovas, q\u00eb e sintetizojn\u00eb urtin\u00eb e koh\u00ebs:<br \/>\nPem\u00ebmbar\u00eb butake e gurmazit gabimtar e\u00a0grahinave\u00a0Gentiana e gafeve, grejzave t\u00eb mi, gog\u00ebsimave\u00a0Krahforta e but\u00eb e shtegtarit t\u00eb shkretuar\u00a0Durimditja urtake e shkum\u00ebzimeve e hak\u00ebrrimeve\u00a0Lozonjare e zanafill\u00ebs s\u00eb dit\u00ebs drith\u00ebrim\u00eb\u00a0Mb\u00ebltuese e \u00ebndrrave shtalbake herake e\u00a0gjurm\u00ebpake\u00a0Sysogjare si boknore dhe shkreptim\u00eb vetuese\u00a0Skllave lirake e brimoj\u00ebs q\u00eb s\u2019ia themi emrin\u00a0Je vet\u00eb Krenaria e Krijuesit zulm\u00ebtare, ore\u00a0M\u00eb p\u00ebrgryke papritmas lakadredhave hilake\u00a0Porosi shenjtore e dhurat\u00eb e bastore kaltroshe<br \/>\nUnake premtuese a pelerine kund\u00ebr reshjeve t\u00eb\u00a0Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i till\u00eb brenda-lirik, megjithat\u00eb,\u00a0poeti e ka edhe q\u00ebndrimin tjet\u00ebr, pohues, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb\u00a0sakrifica e njeriut p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb larta. Me vuajtje e\u00a0tragjedi t\u00eb tilla t\u00eb shumta, \u00ebsht\u00eb e mbushur p\u00ebrplot<br \/>\nkapituj t\u00eb till\u00eb historia jon\u00eb. Sakrificat e tragjedit\u00eb\u00a0njer\u00ebzore ndodhin p\u00ebr shkak t\u00eb vlerave q\u00eb\u00a0q\u00ebndrojn\u00eb mbi individin me nd\u00ebrgjegje t\u00eb zgjuar:\u00a0sakrifica ia vlen p\u00ebr di\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e\u00a0r\u00ebnd\u00ebsishme se vetvetja. Q\u00eb n\u00eb poezin\u00eb e par\u00eb,\u00a0kushtuar t\u00eb v\u00ebllait, Azemit, poeti ve\u00e7on:<br \/>\nF\u00ebt piku<br \/>\nSi fiku.<br \/>\nU g\u00ebrrye<br \/>\nS\u2019u rr\u00ebfye.<br \/>\nShpejt u poq<br \/>\nQetas u dogj.<br \/>\nNuk ankoi<br \/>\nS\u2019 gj\u00ebmoi.<br \/>\nEdhe si form\u00eb grafike, vargjet thyhen vertikalisht, si\u00a0nj\u00eb shkallare q\u00eb ngrihet drejt lart\u00ebsive qiellore dhe\u00a0si nj\u00eb zbritje drejt thell\u00ebsive: vertikalja \u00ebsht\u00eb simbol\u00a0force, energjie jet\u00ebsore, krenarie, potence\u00a0shpirt\u00ebrore\u2026 \u00ebsht\u00eb\u00a0N\u00ebp\u00ebr shum\u00eb poezi, n\u00ebp\u00ebr dekada, ai e thur edhe<br \/>\njet\u00ebshkrimin e tij etik e shpirt\u00ebror; fol\u00ebsi lirik z\u00eb e\u00a0ligj\u00ebron n\u00eb veten e par\u00eb. rrezja vertikale<br \/>\np\u00ebrfaq\u00ebson q\u00ebndrimin e drejt\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsim t\u00eb\u00a0marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb tilla, vertikale, me qielloren dhe\u00a0me thell\u00ebsit\u00eb e rr\u00ebnj\u00ebve t\u00eb ekzistenc\u00ebs; \u00ebsht\u00eb ecja\u00a0me kok\u00ebn lart drejt nj\u00eb caku. \u00cbsht\u00eb si nj\u00eb ecje e\u00a0p\u00ebrfytyruar drejt parajs\u00ebs, kurse poeti dialogun n\u00eb\u00a0m\u00ebnyr\u00ebn e tij :<br \/>\nN\u00eb rafsha kah humnera<br \/>\nku s\u2019ka grep e dor\u00ebn<br \/>\ns\u2019ta shtrin\u00eb as era<br \/>\nm\u00eb par\u00eb do t\u2019ia luloj veti ballin<br \/>\nn\u00eb mos mujsha ta pres<br \/>\nvdekjen n\u00eb k\u00ebmb\u00eb<br \/>\nn\u00eb mos mujsha ta kafshoj<br \/>\ntigrin me dh\u00ebmb\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe kur m\u00eb brohorisin\u00a0edhe me bagla kur m\u00eb godisin<br \/>\nun\u00eb eci vertikalisht<br \/>\nLeksemat trajt\u00ebs gege t\u00eb d\u00ebshirores s\u00eb shprehjes<br \/>\nfoljore n\u00ebse mundem, n\u00ebse nuk do t\u00eb mundja (n\u00eb<br \/>\npoezi: n\u00eb mos mujsha) n\u00eb g\u00ebrshet me ato t\u00eb\u00a0standardit letrar t\u00eb shqipes, nd\u00ebrkomunikojn\u00eb<br \/>\nnatyrsh\u00ebm, p\u00ebr hir t\u00eb ekspresivitetit t\u00eb th\u00ebnies.\u00a0Anthony Liccione, poet e autor amerikan, shprehet:\u00a0\u201cDisa njer\u00ebz preferojn\u00eb t\u00eb vdesin n\u00eb t\u00eb qen\u00ebt\u00a0krenar, se sa t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrul\u00ebsin\u00eb e tyre.\u201d E\u00a0shqiptuar n\u00ebp\u00ebrmes vargjeve me fjal\u00ebsin e zgjedhur<br \/>\nt\u00eb etik\u00ebs s\u00eb fort\u00eb nga ajo tradicionale e deri te kjo\u00a0moderne, deri te njeriu i formuar me k\u00ebt\u00eb etik\u00eb t\u00eb\u00a0fort\u00eb t\u00eb koh\u00ebs bashk\u00ebkohore; d\u00ebshiron t\u00eb na e thot\u00eb<br \/>\nt\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs p\u00ebr secil\u00ebn koh\u00eb: q\u00eb nga Sokrati e deri\u00a0n\u00eb dit\u00ebt e sotme, njeriu, nd\u00ebr t\u00eb tjera, lufton edhe\u00a0p\u00ebr dinjitetin e tij. Nd\u00ebrsa vargjet duan ta shqiptojn\u00eb\u00a0k\u00ebt\u00eb tipar t\u00eb brendsh\u00ebm t\u00eb karakterit, p\u00ebr t\u00eb na\u00a0sugjeruar se njeriu i till\u00eb kryen veprime p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb<br \/>\ngj\u00ebn\u00eb e duhur, sillet dinjitetsh\u00ebm p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb vepr\u00ebn\u00a0e madhe t\u00eb jet\u00ebs. Kjo vertikale (un\u00eb eci vertikalisht),\u00a0sh\u00ebmb\u00ebllen edhe vlerat tjera, si\u00e7 jan\u00eb p\u00ebrul\u00ebsia,\u00a0q\u00ebndresa, energjia luftarake,ruajtja e dinjitetit\u00a0p\u00ebrball\u00eb sulmeve e p\u00ebrbaltosjes etj.<br \/>\n2. Etika dhe estetika<br \/>\n(e mira dhe fjala)<br \/>\nKur e botoi librin e par\u00eb, kritika e saj kohe, e dh\u00ebn\u00eb<br \/>\ns\u00eb tep\u00ebrmi kah \u201cnovatorizmat\u201d e koh\u00ebs, si mod\u00eb e\u00a0vargut t\u00eb mbyllur, hermetik, (q\u00eb e lart\u00ebsonte si vler\u00eb ulmore t\u00eb artit), nuk e shikonte me sy t\u00eb mir\u00eb\u00a0poezin\u00eb e komunikimit t\u00eb hapur krijues t\u00eb Adem\u00a0Shkrelit; ai do t\u2019i ndiej\u00eb shterp\u00ebzimet tona t\u00eb\u00a0identitetit nacional e njer\u00ebzor, dhe prandaj do t\u00eb\u00a0shprehet me Kultin e Fjal\u00ebs s\u00eb tij poetike:<br \/>\nMos m\u00eb qortoni o ju veshmir\u00eb\u00a0p\u00ebrse fjala ime shterp\u00ebzon k\u00ebt\u00eb dit\u00eb<br \/>\nq\u00eb m\u00eb ngrit atje\u00a0tek njeriu\u00a0tempullin e kahmotsh\u00ebm,\u00a0n\u00eb kok\u00ebn time nj\u00eb mjegulli gazmore<br \/>\ndhe ankthi i err\u00ebsir\u00ebs\u00a0Poeti \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb s\u00eb mir\u00ebs. Ajo sjell\u00a0g\u00ebzim, mir\u00ebkuptim, frym\u00ebzim, ajo ka vler\u00eb\u00a0universale, me an\u00eb t\u00eb mir\u00ebsis\u00eb \u00ebrhap dashurin\u00eb<br \/>\ndhe vlerat tjera t\u00eb ejt\u00ebs. \u00cbsht\u00eb vler\u00eb supreme e\u00a0etik\u00ebs njer\u00ebzore. Buk \u00ebsht\u00eb e rastit, prandfaj, pprse\u00a0aq shum\u00eb lakohet n\u00ebp\u00ebr vargje fjala mir\u00ebsi, apo\u00a0bamir\u00ebsi, n\u00eb bashk\u00ebshoq\u00ebrim neologjizmash\u00a0poetike apo shprehjesh t\u00eb tjera, si: kob-mir\u00eb (\u201cTek<br \/>\nkuptoj hutin\u00eb kob-mir\u00eb\u201d), f\u00ebmij\u00ebt e mir\u00eb (\u201cMos i\u00a0p\u00ebrk\u00ebmbeni f\u00ebmij\u00ebt e mir\u00eb\/ t\u00eb prind\u00ebrve t\u00eb k\u00ebqij\u201d),\u00a0mikesh\u00eb e mir\u00eb, ora e mir\u00eb \u2013 e goj\u00ebdh\u00ebnave dhe e\u00a0k\u00ebrkimit t\u00eb fatit t\u00eb mir\u00eb, trazim i mir\u00eb, magjistari i\u00a0mir\u00eb, kuptimmir\u00eb, sh\u00ebndetmir\u00eb, pismire etj. Fol\u00ebsi\u00a0lirik e di se ta thyesh zemr\u00ebn e njeriut \u00ebsht\u00eb m\u00ebkat.\u00a0Njeriu ka prirje t\u00eb mahnitshme p\u00ebr ta p\u00ebrqafuar<br \/>\nan\u00ebn e mir\u00eb t\u00eb jet\u00ebs dhe t\u00eb gj\u00ebrave, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb\u00a0mir\u00eb, dhe nga kjo lindin vepra t\u00eb jasht\u00ebzakonshme.<\/p>\n<p>Ti b\u00ebn t\u00eb mir\u00ebn dhe ndodh q\u00eb ajo t\u00eb t\u00eb kthehet me<br \/>\nmas\u00ebn e antinjeriut. E poeti nuk e lejon dekurajimin,<br \/>\nqoft\u00eb edhe n\u00eb ato \u00e7aste kur ai \u00ebsht\u00eb i ng\u00ebrthyer, si<br \/>\nqenie e m\u00ebkashme, nga antinomit\u00eb e ekzistimit:<br \/>\nVaj\u00eb mallkimi e anatema<br \/>\nP\u00ebr t\u00eb vdekurit<br \/>\nP\u00ebr t\u00eb palindurit<br \/>\nUn\u00eb u mb\u00ebshteta p\u00ebr mir\u00eb<br \/>\nEngj\u00ebj e djaj q\u00eb kam<br \/>\nDor\u00ebshkrimi lirik i Adem Shkrelit p\u00ebrve\u00e7ohet me<br \/>\nregjistra gjuh\u00ebsor\u00eb t\u00eb larmish\u00ebm, t\u00eb shumt\u00eb. Duke<br \/>\nna e sjell\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn frym\u00eb ligj\u00ebrimore t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb<br \/>\nat\u00ebhershme poetike referenciale t\u00eb librit t\u00eb par\u00eb,<br \/>\ntashm\u00eb k\u00ebt\u00eb lexim t\u00eb p\u00ebrtash\u00ebm t\u00eb k\u00ebtij v\u00ebllimi e<br \/>\np\u00ebrjetojm\u00eb si nj\u00eb ringjallje t\u00eb freskis\u00eb shpreh\u00ebse<br \/>\nmetaforike.<br \/>\nE v\u00ebrteta? Eh, poeti e shtron pyetjen e tij q\u00eb e<br \/>\np\u00ebrv\u00eblon:<br \/>\nKu banon e v\u00ebrteta, urtia e drejt\u00ebsia?<br \/>\nKu banon m\u00ebshira e ku dashuria?<br \/>\nKoha ishte e mbushur me arroganc\u00eb e shtypje nga<br \/>\nn\u00eb t\u00eb ndryshmet (sidomos me shtypjen ndaj fjal\u00ebs<br \/>\ns\u00eb lir\u00eb), por poeti e gjente m\u00ebnyr\u00ebn e tij p\u00ebr ta th\u00ebn\u00eb<br \/>\ndrejtp\u00ebrdrejt th\u00ebnien e tij t\u00eb komunikueshme,<br \/>\nkundruall pushtetit q\u00eb i ngushtonte hap\u00ebsirat e<br \/>\nekzistimit, t\u00eb preokupimeve e t\u00eb shqet\u00ebsimeve<br \/>\nnjer\u00ebzore.<br \/>\nMa kullot shtjerrin\u00eb<br \/>\nMa shtron vath\u00ebn<br \/>\nM\u2019i tremb shtres\u00ebbardhat,<br \/>\nTuf\u00ebn virgjin\u00eb<br \/>\nKoh\u00eb ulkojash:<br \/>\n\u00c7 \u2018mallkim per\u00ebndish<br \/>\na d\u00ebnim m\u00ebkatar\u00ebsh<br \/>\nkap\u00ebrcyen brezat pup<br \/>\ndhe fut\u00eb e kob<br \/>\nmbi pullazin tim<br \/>\npikoi muzgjeve t\u00eb historis\u00eb<br \/>\n(poezia \u201cKoh\u00eb ulkonje\u201d<br \/>\nE, megjithat\u00eb, ai ia tregonte vij\u00ebn e kuqe k\u00ebtyre<br \/>\nkufizimeve, se deri ku ata mund t\u00eb arrijn\u00eb e ku nuk<br \/>\ndo t\u00eb munden m\u00eb tej:<br \/>\nKthehuni pas, kob\u00ebzez,<br \/>\nmerrni ato kurora me veti pas<br \/>\nKtheni n\u00eb varrezat tuaja q\u00eb ndryshe i quani<br \/>\nl\u00ebpini, breni dhe grimconi<br \/>\nshujt\u00ebn tuaj vorfnjake<br \/>\nsi nd\u00ebr ethe,<br \/>\nkthehuni se kufomat<br \/>\nnuk jan\u00eb t\u00eb denja p\u00ebr p\u00ebrcjellje<br \/>\nK\u00ebsisoj, poezia e komunikimit t\u00eb till\u00eb arrin t&amp;#39;i nxjerr\u00eb<br \/>\nn\u00eb pah pasurit\u00eb e k\u00ebng\u00ebtimit, aq sa edhe ato t\u00eb<br \/>\njet\u00ebs. Kurse Adem Shkreli vazhdoi gjithnj\u00eb ta<br \/>\nk\u00ebrkoj\u00eb fjal\u00ebmir\u00ebn, si vler\u00eb etike dhe estetike. Kjo<br \/>\nfjal\u00eb e gjente emocionin p\u00ebrkat\u00ebs, mendimin e<br \/>\nnevojsh\u00ebm. Ndryshe nga hermetik\u00ebt lirik\u00eb t\u00eb koh\u00ebs,\u00a0Ademi kishte nj\u00eb natyr\u00eb t\u00eb hapur krijuese. Edhe nj\u00eb\u00a0Tomas Stern Eliot, ai poet i thell\u00ebsive poetike e<br \/>\neseistike, do t\u00eb thoshte: &amp;quot;Poezia e v\u00ebrtet\u00eb mund t\u00eb\u00a0komunikoj\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb kuptohet.&amp;quot; E pra, poeti\u00a0\u00ebsht\u00eb vizionari q\u00eb e drejton gishtin kah mashtrimet<br \/>\ne iluzionet (ka shum\u00eb motive t\u00eb tilla te ky v\u00ebllim), na\u00a0ligj\u00ebron se cil\u00ebn an\u00eb (\u00eb s\u00eb mir\u00ebs) ta mbajm\u00eb.\u00a03. Komunikimi poetik:<br \/>\nthyerja e hap\u00ebsirave t\u00eb mbyllura<br \/>\n\u00cbsht\u00eb ajo marr\u00ebveshja e poetit me dhimbjen e tij,\u00a0me zem\u00ebrimet dhe habin\u00eb, me pik\u00ebllimet dhe\u00a0haren\u00eb. Me \u00e7udin\u00eb, \u00ebndrrat dhe vizionet. Ai di t\u00eb\u00a0nd\u00ebrtoj\u00eb ura t\u00eb vizioneve t\u00eb tilla drejt s\u00eb ardhmes,\u00a0si\u00e7 e pam\u00eb te poezia &amp;quot;Testamenti&amp;quot;. \u00cbsht\u00eb ajo fjala\u00a0q\u00eb flak\u00ebron mendimet n\u00eb kudhr\u00ebn e krijimit, n\u00eb nj\u00eb\u00a0bot\u00eb t\u00eb till\u00eb t\u00eb kund\u00ebrtash:<br \/>\nNe i mbet\u00ebm shoqi-shojt borxh \u2013 kusur nuk dua\u00a0Un\u00eb edhe k\u00ebndej jam djegur e p\u00ebrv\u00ebluar . . .\u00a0N\u00eb k\u00ebt\u00eb ur\u00eb shum\u00eb mbrapshtare i kam sprovuar\u00a0P\u00ebr poetin gjith\u00e7ka q\u00eb p\u00ebrjeton, ndien, sheh,\u00a0d\u00ebgjon, vuan a g\u00ebzohet, \u00ebsht\u00eb poezi. \u00cbsht\u00eb bota\u00a0kaq e nd\u00ebrliqshme, kaq hutaqe dhe kaq e thjesht\u00eb\u00a0nj\u00ebkoh\u00ebsisht. \u00cbsht\u00eb realiteti q\u00eb na rrethonte e na<br \/>\nrrethon p\u00ebr \u00e7do dit\u00eb. \u201cRealiteti zbulohet vet\u00ebm kur\u00a0ndri\u00e7ohet nga nj\u00eb rreze poezie\u201d (Georges Braque).<br \/>\nAdem Shkreli nuk kishte m\u00ebtim ta p\u00ebrmbyste rendin\u00a0poetik t\u00eb dikursh\u00ebm, me poliperspektiv\u00eb t\u00eb niveleve\u00a0t\u00eb reja, porse energjia krijuese e b\u00ebnte at\u00eb krijim<br \/>\ntejet t\u00eb gjall\u00eb, stimulues, motivues. \u00cbsht\u00eb poet i atij\u00a0tipi t\u00eb imagjinat\u00ebs q\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb zgjerohen e t\u00eb\u00a0thyhen hap\u00ebsirat e mbyllura, pa mashtrime e iluzione.<br \/>\nFol\u00ebsi lirik i k\u00ebsaj poezie e shkruan kronik\u00ebn e\u00a0koh\u00ebs, pa p\u00ebrshkrime ezoterik\u00eb apo edhe pa<br \/>\np\u00ebrqasje ekzotike, ani se dikush mund t\u00eb\u00a0pretendoj\u00eb se t\u00eb folurit e ligj\u00ebrimit bisedor, me<br \/>\nngjyrime rugovase, t\u00eb \u00e7on asaj rruge. Ndodh q\u00eb ky\u00a0subjekt lirik t\u00eb jet\u00eb i mb\u00ebrthyer n\u00eb kurthet e koh\u00ebs,\u00a0n\u00eb vizionet kobzeza t\u00eb legjioneve shtyp\u00ebse t\u00eb\u00a0regjimeve q\u00eb i p\u00ebrjetuam, n\u00eb leqet e \u00ebnd\u00ebrrimtar\u00ebve\u00a0t\u00eb pandreqsh\u00ebm; porse poezia \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb e v\u00eb\u00a0 rendin e gj\u00ebrave ndryshe, me vizonin e saj t\u00eb\u00a0kthjell\u00ebt. S\u00eb k\u00ebndejmi, ka nj\u00eb p\u00ebrkulje t\u00eb thell\u00eb<br \/>\nnderimi me vargje kushtuar t\u00eb r\u00ebn\u00ebve\u00a0Nd\u00ebr ato zgafella tani banon terri<br \/>\npo mua m\u00eb ndri\u00e7on. Ata vesh jan\u00eb varre melodish t\u00eb kaptuara\u00a0po mua m\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb.<br \/>\nN\u00ebn pesh\u00eb trupi kuk\u00ebzat me mund l\u00ebkunden\u00a0p\u00ebr mua sikur vall\u00ebzojn\u00eb.<br \/>\nT\u00ebr\u00eb ato plag\u00eb e vrrag\u00eb q\u00eb dh\u00ebmbin\u00a0e mundojn\u00eb\u00a0murana e sheje p\u00ebr meditime<br \/>\nkuror\u00eb malli e miklime\u00a0 M\u00eb kan\u00eb t\u00eb vetin, gjithmon\u00eb, n\u2019e da\u00e7im\u00a0T\u00eb falem o sh\u00ebmti e bukur dhe e lartuar\u00a0n\u2019e do t\u00eb voc\u00ebrr\u00ebn fjal\u00eb time\u2026<br \/>\n(poezia \u201cBALAD\u00cb E NDRITUR\u201d- D\u00ebshmor\u00ebve e\u00a0luft\u00ebtar\u00ebve q\u00eb dhan\u00eb jet\u00eb<br \/>\ne pjes\u00eb t\u00eb trupit n\u00eb luft\u00ebn \u00e7lirimtare).\u00a0P\u00ebrgjith\u00ebsisht, ky lib\u00ebr poetik i drejtohet lexuesit<br \/>\nmiq\u00ebsor, t\u00eb cil\u00ebt, s\u00eb bashku: autor, fol\u00ebs lirik e\u00a0lexues, \u00ebnd\u00ebrrojn\u00eb nj\u00eb realitet t\u00eb ri\u2026 dhe k\u00ebsaj\u00a0\u00ebndrre t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt edhe ia arrit\u00ebn. Ashtu si<br \/>\nudh\u00ebton edhe ky dor\u00ebshkrim pas vdekjes s\u00eb autorit.<\/p>\n<p>Shkurt 2023<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ME POEZIN\u00cb E KOMUNIKIMIT T\u00cb HAPUR\u00a0N\u00cbP\u00cbR KOH\u00cb Prend BUZHALA (Adem Shkreli: \u201cFalma fjal\u00ebn\u201d, poezi, p\u00ebrgatiti: Jeton Kelmendi) Adem Shkreli librin e par\u00eb poetik me titullin \u201cZemra\u00a0e verb\u00ebt\u201d e ka botuar m\u00eb 1971. Poezit\u00eb jan\u00eb t\u00eb\u00a0publikuara n\u00eb trajt\u00ebn e variantit geg\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs\u00a0shqipe, q\u00eb p\u00ebrdorej aso kohe n\u00eb botimet e let\u00ebrsis\u00eb\u00a0shqipe n\u00eb Kosov\u00eb. Ishte koha kur [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2873,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[74,1],"tags":[],"book_author":[],"book_publisher":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2872"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2872"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2872\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2874,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2872\/revisions\/2874"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2872"},{"taxonomy":"book_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_author?post=2872"},{"taxonomy":"book_publisher","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_publisher?post=2872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}