{"id":3058,"date":"2018-06-08T20:11:49","date_gmt":"2018-06-08T20:11:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iwabogdani.org\/?p=918"},"modified":"2018-06-08T20:11:49","modified_gmt":"2018-06-08T20:11:49","slug":"thjeshtesia-komplekse-nga-dr-milutin-djurikoviq-per-librin-divlja-cutanja-heshtje-e-eger","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/thjeshtesia-komplekse-nga-dr-milutin-djurikoviq-per-librin-divlja-cutanja-heshtje-e-eger\/","title":{"rendered":"THJESHT\u00cbSIA KOMPLEKSE, nga Dr. Milutin Djurikoviq p\u00ebr librin &quot;Divlja \u0107utanja&quot; (Heshtje e eg\u00ebr)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Dr. Milutin Djurikoviq<\/strong><strong><br \/>\n<em>P\u00ebrkthey nga Serbishtja; Engj\u00ebll I. Berisha<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>THJESHT\u00cbSIA KOMPLEKSE<\/strong><\/p>\n<p><em>&#8220;Poezia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rreth i mbyllur: duke filluar nga intuitiviteti,ajo kalon p\u00ebrmes intelektualit dhe kthehet p\u00ebrs\u00ebri intuitive mbi ndjenjat. \u00a0N\u00eb mesin e k\u00ebtij rrethi, ndodhet poeti me, ngarkes\u00ebn e tij, para konfuzionit \u00a0dhe rr\u00ebmuj\u00ebs &#8220;.<\/em><\/p>\n<p>(Antonio PORPETA)<\/p>\n<p>N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, mund t\u00eb shihet se heshtja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej motiveve\u00a0 primar e dhe m\u00eb t\u00eb zakonshme n\u00eb poezin\u00eb e Jeton Kelmendit, poet i njohur shqiptar, me prejardhje nga Peja, i cili aktualisht jeton dhe punon n\u00eb Belgjik\u00eb, nj\u00eb intelektual i aft\u00eb, nj\u00eb profesor universiteti dhe an\u00ebtar i disa Akademive e Shkencave dhe Arteve, si dhe p\u00ebrkthyes dhe dramaturg\u00eb.<\/p>\n<p>Librat e tij jan\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb bot\u00ebs dhe ka fituar \u00e7mime t\u00eb shumta nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr produktivitetin e tij shum\u00eb t\u00eb pasur letrar\u00eb, ku flet m\u00eb s\u00eb miri p\u00ebr prestigjin dhe reputacionit q\u00eb g\u00ebzon.<\/p>\n<p>Ky lib\u00ebr paraqet nj\u00eb p\u00ebrzgjedhje t\u00eb poezis\u00eb s\u00eb tij, dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb mundshme ilustron metamorfoz\u00ebn krijuese, gjenez\u00ebn dhe zhvillimin, i cili ishte duke l\u00ebvizur mendimin e tij poetik\u00eb q\u00eb nga fillimi n\u00eb t\u00eb tashmen. Heshtja \u00ebsht\u00eb, pra, nj\u00eb semantik\u00eb \u00a0p\u00ebrcaktuese \u00a0themelore, e poezis\u00eb s\u00eb Kelmendit, i cili p\u00ebrfshin edhe tema t\u00eb tjera universale t\u00eb tilla si atdheu, dashuria, kujtime, nostalgji dhe t\u00eb tjera. \u00a0Filozofi<\/p>\n<p>Nga shqyrtimi lirik dhe filozofik i heshtjes, poeti n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb shpreh bot\u00ebkuptimin e q\u00ebndrimin e tij ndaj jet\u00ebs dhe koh\u00ebs, ndaj bot\u00ebs, dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebr gjith\u00e7ka q\u00eb e rrethon dhe e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb interesit t\u00eb tij krijues (Drama, \u201cVjen heshtje e eg\u00ebr\u201d.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-921\" src=\"https:\/\/www.iwabogdani.org\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/5B39732C-F9E1-47FF-8658-0B1569ABCA6B-210x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"210\" height=\"300\" \/><\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani, ky \u00ebsht\u00eb \u00a0prezantimi dhe p\u00ebrfaq\u00ebsimi \u00a0m\u00eb i plot\u00eb i botimeve poetike t\u00eb Jeton Kelmendi n\u00eb gjuh\u00ebn serbe, e karakterizuar nga nj\u00eb disa ve\u00e7ori ekspresive, stilistike dhe tipologjike, t\u00eb cilat jan\u00eb kryesisht n\u00eb vijim:<\/p>\n<ul>\n<li>m\u00ebnyra narrative p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb,<\/li>\n<li>mungesa e rim\u00ebs,<\/li>\n<li>shprehje n\u00eb personin e par\u00eb nj\u00ebj\u00ebs dhe shum\u00ebs,<\/li>\n<li>detaje auto \/ biografike,<\/li>\n<li>tema t\u00eb ndryshme,<\/li>\n<li>transformime krijuese,<\/li>\n<li>krijimi artistik \/ i p\u00ebrmir\u00ebsuar,<\/li>\n<li>Pjekuria etike dhe jeta.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pik\u00ebrisht mbi k\u00ebt\u00eb baz\u00eb dhe kuptimin, e v\u00ebrtet\u00eb dhe figurativ, vini re se si shembujt e poezis\u00eb s\u00eb tij bashkojn\u00eb individualitetin (psikologjike) dhe ato universale (kolektive), ku subjekti lirik \u00ebsht\u00eb \u00a0semantike q\u00eb tregon historin\u00eb e jet\u00ebs, dhe mund t\u00eb thuhet e dram\u00ebs. N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se kjo poezi zb\u00ebrthen nj\u00eb person krijues i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dashnor i pasionuar i poezis\u00eb, dhe q\u00eb ka kaluar shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb bukura dhe t\u00eb sh\u00ebmtuara n\u00eb jet\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu q\u00eb disa poema kan\u00eb tipare t\u00eb forta t\u00eb nj\u00eb angazhimi, shpirt\u00ebror, patriotik, humanitar dhe etik.<\/p>\n<p>N\u00eb \u00e7far\u00ebdo q\u00eb poeti k\u00ebndon, \u00a0kjo e b\u00ebn t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe shum\u00eb i frym\u00ebzuar, me resurset e shpeshta n\u00eb vet\u00ebn e par\u00eb nj\u00ebj\u00ebs apo n\u00eb shum\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, subjekti lirik identifikohet me kolektivin, duke folur n\u00eb em\u00ebr t\u00eb shumic\u00ebs, dhe n\u00eb lidhje me koh\u00ebn (e kaluara, t\u00eb tashmen dhe t\u00eb ardhmen).<\/p>\n<p>Koha \u00ebsht\u00eb gjithashtu motivi i dyt\u00eb obsesiv i k\u00ebtij poeti, p\u00ebr shkak t\u00eb konsideratave t\u00eb tij filozofike dhe gnoseologjike dhe se si ai shkon tek poet\u00ebt, artist\u00ebt dhe krijuesit e tjer\u00eb t\u00eb profileve t\u00eb ndryshme. Gjegj\u00ebsisht, pyetja dhe problemi i koh\u00ebs jan\u00eb frym\u00ebzimi i p\u00ebrjetsh\u00ebm nga memorizimi n\u00eb dit\u00ebt tona. Prandaj poeti p\u00ebrpiqet t\u00eb gjej\u00eb nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim t\u00eb ri t\u00eb v\u00ebzhgimit dhe perceptimit t\u00eb k\u00ebtij problemi, t\u00eb cilin ai e konsideron jo vet\u00ebm si misterioz si t\u00eb paarritsh\u00ebm dhe t\u00eb padep\u00ebrtuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb koh\u00ebs, si dhe nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb ekzistenc\u00ebs dhe jet\u00ebs, poeti gjen zgjidhje t\u00eb caktuara dhe p\u00ebrpjekjet medituese, nga e cila, megjithat\u00eb, jan\u00eb poemat dhe thelbi i t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb e bazuar n\u00eb besim dhe optimiz\u00ebm.<\/p>\n<p>Shqet\u00ebsimet ose pyetje retorike te ai jan\u00eb t\u00eb shpeshta, sidomos n\u00eb fillim t\u00eb librit, sigurisht jo pa nj\u00eb p\u00ebrgjigje, por l\u00eb t\u00eb kuptohet kuptimi primar i tyre me shprehjen e pasur metaforik dhe t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, t\u00eb cilat Kelmendi i zbulon si poet i thirrjes dhe reflektimit, intrigues p\u00ebr tu lexuar dhe t\u00eb menduarit e duhur kritik.<\/p>\n<p>Kelmendi \u00ebsht\u00eb poet i ndjeshm\u00ebris\u00eb moderne, me nj\u00eb shprehje eliptike dhe t\u00eb p\u00ebrcipt\u00eb, e cila p\u00ebrkujton n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb haiku t\u00eb shkurt\u00ebr t\u00eb vargut, por ende posedon shtres\u00ebzimin e thell\u00eb, m\u00ebsimin, figur\u00ebn dhe melodizmin.<\/p>\n<p>Vargjet jan\u00eb zvog\u00ebluar nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs, mjaft e natyrshme dhe spontane, dhe poemat mund t\u00eb lexohen si nj\u00eb lloj k\u00ebnge, ose kantilin\u00eb q\u00eb ka shum\u00eb p\u00ebr s\u00eb af\u00ebrmi pothuajse p\u00ebr t\u00eb gjitha poemat.<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb poezi nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb vendosur komunikimin, pasi ajo nuk \u00ebsht\u00eb hermetike dhe i paarritsh\u00ebm. Poeti i b\u00ebn t\u00eb gjitha t\u00eb mundshme, perceptimin tuaj dhe marr\u00ebdh\u00ebnien me lexuesit, dhe disa poema kan\u00eb treguar koh\u00ebn dhe vendin e krijimit t\u00eb saj, e cila n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre tregon ditarin intim dhe lirik\u00ebn e autorit me udh\u00ebtimet e shumta n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb (Belgjik\u00eb, Franc\u00eb, Gjermani, Angli, Rumani, Austri, e Shqip\u00ebri).<\/p>\n<p>Poeti shum\u00eb beson n\u00eb fuqin\u00eb e poezis\u00eb dhe pronat e saj purgative, prandaj p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb barazuar kuptimin e jet\u00ebs, ose t\u00eb pakt\u00ebn t\u00eb identifikohen me poezin\u00eb, e cila nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb i rast\u00ebsi, dhe nuk vepron e krijon rast\u00ebsisht, por ka nj\u00eb ndjenj\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb q\u00ebllimit dhe di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb se kaq. N\u00eb k\u00ebt\u00eb version kompleks, Jeton Kelmendi \u00ebsht\u00eb skicuar me mjesht\u00ebri, dhe e ka rrumbullakosur poetik\u00ebn e tij dhe pamjen etike dhe estetike t\u00eb bot\u00ebs, duke p\u00ebrforcuar shenjat dominante t\u00eb t\u00eb k\u00ebnduarit lirik dhe opinionet. \u00a0Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, t\u00eb folurit poetik \u00ebsht\u00eb reduktuar dhe koncize, por t\u00eb plot\u00eb t\u00eb ideve dhe mendimeve, imazhe dhe mesazhe, t\u00eb cilat jan\u00eb nj\u00eb lloj p\u00ebrs\u00ebritje dhe gjenezes krijuese n\u00eb rrug\u00ebn e zhvillimit n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bkohore t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb konkludohet se Kelmendi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb poet i subjektivitetit ekspresiv, vargjet e t\u00eb cilit dallohen duksh\u00ebm nga nj\u00eb ton personal i theksuar, si nj\u00eb lloj d\u00ebshmie p\u00ebr konfrontimin e tyre me sfidat e jet\u00ebs dhe mund\u00ebsit\u00eb n\u00eb koh\u00eb (un). Forma e trajtimit t\u00eb tjetrit \u00ebsht\u00eb padyshim e paqart\u00eb, sepse n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebrfshihet adresimi i vetes s\u00eb vetes, e cila i lejon poetit t\u00eb shpreh\u00eb vet\u00ebdijen vet\u00ebdijesove dhe evokimin e ndrysh\u00ebm q\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebria deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme ( \u201cN\u00ebn hijen e kujtes\u00ebs\u201d, Long Plains Kod).<\/p>\n<p>T\u00eb shkruara n\u00eb vargun e lir\u00eb dhe ritmet e thyera, k\u00ebto poezi pasqyrojn\u00eb nj\u00eb mendim unik dhe sistem simbolik me nj\u00eb kontekst shum\u00eb t\u00eb shoq\u00ebruesh\u00ebm-metaforik. Poeti shpreh gjendjet e tij medituese dhe disponimet e shpirtit n\u00eb nj\u00eb b\u00ebrtham\u00eb dhe m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin intelektual dhe pasqyrimin pasues. Karakteri kryesor dhe poetik-stilistik i k\u00ebtij libri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie retrospektive dhe introspektive, si nj\u00eb d\u00ebshmi e nj\u00eb jete dhe krijimi n\u00eb k\u00ebto koh\u00eb ankthi, gjurm\u00ebt e rrezikut njer\u00ebzor dhe pushimi me shum\u00eb iluzione dhe t\u00eb huaja. Preokupimet e p\u00ebrcaktuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb subjektive na paraqesin t\u00eb gjitha disponimet psikofizike t\u00eb subjektit lirik, i cili k\u00ebrkon t\u00eb krijoj\u00eb kuptime m\u00eb t\u00eb thella, m\u00eb njer\u00ebzore dhe m\u00eb kuptimplote n\u00eb mjedisin e tyre (Fjala shkon n\u00eb heshtje).<\/p>\n<p>Jeta dhe drama e brendshme, si dhe ankthet ekzistenciale, jepen si imazhe t\u00eb caktuara dhe detaje nga jeta e p\u00ebrditshme, t\u00eb cilat jan\u00eb ngritur n\u00eb mesazhe t\u00eb p\u00ebrgjithshme dhe n\u00eb mendime etike. Retorika lirike e Jeton Kelmendit ka nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe t\u00eb larmishme t\u00eb shprehjeve melankolike dhe emocionale, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ne e njohim form\u00ebn poetike t\u00eb krijuar dhe t\u00eb p\u00ebruruar, dometh\u00ebn\u00eb procesin krijues dhe m\u00ebnyr\u00ebn e t\u00eb folurit. Nga ana tjet\u00ebr, poeti vendos n\u00eb pakuptimsin\u00eb, por ajo shkon p\u00ebrtej kufijve t\u00eb etik\u00ebs \u00a0historis\u00eb, fes\u00eb, politik\u00ebs, artit, t\u00eb gjitha n\u00eb detaje dhe skica, pa l\u00ebn\u00eb pas dore at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore dhe mbi t\u00eb gjitha rr\u00ebfimin e tij intim dhe t\u00eb p\u00ebrmbledhur duke treguar p\u00ebr vet\u00eb jet\u00ebn.<\/p>\n<p>Kelmendi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb poet dallues dhe autentik, me aft\u00ebsi eksplicite t\u00eb profilizuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb, bazuar kryesisht n\u00eb lirik dhe fines\u00eb. Thjesht\u00ebsia kreative dhe komplekse e poetit tregon se k\u00ebto jan\u00eb trajtesa emocionale dhe psikologjike me ndikimet lokale t\u00eb shprehjes dhe neo-simbolizmin. N\u00eb k\u00ebt\u00eb shfaqje t\u00eb pazakont\u00eb ekspresive ekzistojn\u00eb disa lloj minierash gjuh\u00ebsore, suksesi i loj\u00ebrave me fjal\u00eb dhe \u00e7erdhe t\u00eb ndryshme, t\u00eb cilat d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr p\u00ebrpjekjen unike p\u00ebr t\u00eb arritur at\u00eb pakuptuesh\u00ebm dhe fenomenologjikisht t\u00eb pakapsh\u00ebm (Momenti, Kadenca).<\/p>\n<p>Poeti francez Rene Shar tha se &#8220;poezia nuk k\u00ebrkon t\u00eb kuptohet, por t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyes p\u00ebr t\u00eb d\u00ebgjuar, p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb thelbin e gjall\u00eb&#8221;. Duket se Kelmendi e ka k\u00ebt\u00eb maksimum poetik, si n\u00eb mendje ashtu edhe n\u00eb admirim. Me k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, autori b\u00ebri nj\u00eb hap t\u00eb madh p\u00ebrpara n\u00eb sken\u00ebn letrare jo vet\u00ebm n\u00eb vendin ton\u00eb por edhe n\u00eb bot\u00eb, duke demonstruar autenticitetin dhe vler\u00ebn e kreativitetit t\u00eb tij modern t\u00eb liris\u00eb.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Milutin Djurikoviq P\u00ebrkthey nga Serbishtja; Engj\u00ebll I. Berisha THJESHT\u00cbSIA KOMPLEKSE &#8220;Poezia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rreth i mbyllur: duke filluar nga intuitiviteti,ajo kalon p\u00ebrmes intelektualit dhe kthehet p\u00ebrs\u00ebri intuitive mbi ndjenjat. \u00a0N\u00eb mesin e k\u00ebtij rrethi, ndodhet poeti me, ngarkes\u00ebn e tij, para konfuzionit \u00a0dhe rr\u00ebmuj\u00ebs &#8220;. (Antonio PORPETA) N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, mund t\u00eb shihet [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":920,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[166,164],"tags":[],"book_author":[],"book_publisher":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3058"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3058"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3058\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3058"},{"taxonomy":"book_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_author?post=3058"},{"taxonomy":"book_publisher","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_publisher?post=3058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}