{"id":3062,"date":"2018-07-06T05:40:42","date_gmt":"2018-07-06T05:40:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iwabogdani.org\/?p=946"},"modified":"2018-07-06T05:40:42","modified_gmt":"2018-07-06T05:40:42","slug":"shkrimi-nga-violeta-allmuca-per-librin-ishujt-e-jetes-te-anton-markut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/shkrimi-nga-violeta-allmuca-per-librin-ishujt-e-jetes-te-anton-markut\/","title":{"rendered":"Shkrimi nga Violeta Allmuca per librin \u2018\u2018Ishujt e Jetes\u2018\u2018 T\u00eb Anton Markut"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont20\">VIOLETA ALLMU\u00c7A\u00a0<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont20\">Shkrimtare<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s4\"><strong><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont20\">ETJE P\u00cbR LIRIK\u00cbN<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont20\"><br \/>\n<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont20\">Shqyrtim mbi librin me poezi \u201cIshujt e jet\u00ebs\u201d s\u00eb poetit Anton Marku<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont20\">Rrall\u00eb mund t\u00eb lexosh poet\u00eb q\u00eb krijimtarin\u00eb letrare dhe p\u00ebrjetimet e tyre nuk i lidhin me atdheun e p\u00ebrjetsh\u00ebm. Nj\u00eb dukuri e till\u00eb v\u00ebshtrohet nga folklori deri n\u00eb lirikat e gjithanshme q\u00eb lexuesi p\u00ebrcjell n\u00eb koh\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00eb. K\u00ebt\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb till\u00eb na shp\u00ebrfaq edhe poeti Anton Marku n\u00eb v\u00ebllimin m\u00eb t\u00eb ri me poezi: <img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-759\" src=\"https:\/\/www.iwabogdani.org\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/E5352D87-7D56-4E63-AA18-9B0E6E7A5DB4-300x143.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"143\" \/>\u201cISHUJT E JET\u00cbS\u201d nj\u00eb vep\u00ebr poetike bashk\u00ebkohore ku n\u00eb vargjet e saj shprehen ndjenjat, d\u00ebshirat, mesazhet artistike dhe bota e brendshme e krijuesit. Fatin e tij krijuesi e bashkon me fatin e rr\u00ebnj\u00ebve t\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebs edhe pse e tashmja e lidh po ashtu me bot\u00ebn e madhe ku jeton. Mir\u00ebpo si\u00e7 duket n\u00eb poezin\u00eb e autorit mbizot\u00ebron arti i fjal\u00ebs s\u00eb qen\u00ebsishme edhe n\u00eb rrjedhat e universales. Le t`i hedhim nj\u00eb sy poezis\u00eb \u201cLAKURIQ\u201d t\u00eb k\u00ebtij v\u00ebllimi poetik: Nj\u00eb i krisur sh\u00ebtit \u00e7ative i patrembur\/hipur mbi mure k\u00ebmb\u00ebzbathur zvarritet\/ Mbi supe mbart nj\u00eb thes me jet\u00eb\/ dikur n\u00eb udh\u00ebkryqe kishte gjithmon\u00eb\/ nj\u00eb shteg t\u00eb hapur\/Tash n\u00eb \u00e7do shteg nj\u00eb udh\u00ebkryq\/. Ndon\u00ebse lind trishtimi poeti gjen n\u00eb udh\u00ebn e hapur t\u00eb fjal\u00ebs, metafor\u00ebn e bukur; \u201cthes me jet\u00eb\u201d. Duke zbuluar an\u00ebn shpirt\u00ebrore n\u00ebp\u00ebrmjet struktur\u00ebs s\u00eb gjuh\u00ebs poetike poeti komunikon me bot\u00ebn dhe njeriun p\u00ebrmes vargjeve duke u b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu pjes\u00eb e zbulimit t\u00eb s\u00eb tashmes. Me frym\u00ebn e vargjeve autori na flet p\u00ebr jet\u00ebn. Trajtimi poetik jo vet\u00ebm i individit krijues por edhe hap\u00ebsira ku \u00ebsht\u00eb lindur jeta e krijuesit dhe bota e tij shpirt\u00ebrore e qasin poezin\u00eb e Markut mes nesh, ashtu si\u00e7 ai e ndjen dhe e p\u00ebrjeton secil\u00ebn fjal\u00eb t\u00eb vargut lirik ku nj\u00ebsohet z\u00ebri i secilit me artin e fjal\u00ebs. Poeti si t\u00eb gjith\u00eb qeniet njer\u00ebzore vuan, k\u00ebrkon dashuri dhe paqe duke p\u00ebrdorur vet\u00ebm fjal\u00ebn poetike nga e cila merr fuqin\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar mbi luft\u00ebn, urrejtjen, heshtjen, ngjyr\u00ebn e nat\u00ebs dhe vdekjen. Duke trajtuar thell\u00ebsisht gjer\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs n\u00eb poezin\u00eb lirike ai shton edhe nj\u00eb element artistik, perceptimin poetik q\u00eb na afron me poezin\u00eb si krijes\u00eb lirike. Harta e bot\u00ebs s\u00eb brendshme t\u00eb Anton Markut e p\u00ebrshkuar nga nj\u00eb metafor\u00eb e fuqishme dhe figura t\u00eb tjera letrare e b\u00ebn t\u00eb jet\u00ebsueshme edhe rr\u00ebfimin poetik. Ai nuk i p\u00eblqen rr\u00ebnojat e \u00ebndrr\u00ebs sepse dashuron \u00ebndrr\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb. Ideali krijues lind e afrohet me thelbin e realitetit. \u00c7far\u00eb ndodh n\u00eb trek\u00ebnd\u00ebshin lindje, dashuri vdekje? A \u00ebsht\u00eb kjo nj\u00eb dilem\u00eb e pazgjidhur p\u00ebr poetin? K\u00ebto tema t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr njer\u00ebzimin nd\u00ebrlidhen pasi jan\u00eb t\u00eb prekshme kur vijn\u00eb me shqiptim letrar e gjuh\u00ebsor. Me nj\u00eb stil vetjak q\u00eb p\u00ebr \u00e7udi gjallon tek poet\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb, ndoshta do m\u00eb kujtonin edhe poetin e madh Ali Podrimja, i cili po aq mjesht\u00ebror shfaqet n\u00eb poezin\u00eb e tij q\u00eb e pushton bot\u00ebn e brendshme dhe t\u00eb jashtme t\u00eb vargut poetik. Edhe tek Anton Marku, dilema e njohur tashm\u00eb lind vargje q\u00eb t\u00eb mbeten n\u00eb mendje, jo vet\u00ebm p\u00ebr shprehjen e fjal\u00ebs s\u00eb bukur poetike por edhe p\u00ebr lexuesin e poezis\u00eb. Le t\u00eb lexojm\u00eb m\u00eb posht\u00eb poezin\u00eb \u201cVALA\u201d: N\u00eb syt\u00eb e tu fundosen yjet\/ buz\u00ebve t\u00eb tua takohen detrat\/ Veten e k\u00ebrkon deg\u00ebve t\u00eb drunjve\/ andej nga shkum\u00ebzojn\u00eb ujvarat\/ Urave t\u00eb gurit shtrihesh\/ mbi l\u00ebkur\u00ebn time shkruan emrin t\u00ebnd\/. Ndodh pra q\u00eb ndjenjat e dashuris\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb forta pos ndjenjave t\u00eb tjera, jo sepse jan\u00eb vet\u00ebm shpirt\u00ebrore, por, sepse njeriut nuk i ndodh asgj\u00eb tjet\u00ebr m\u00eb e madhe n\u00eb jet\u00eb se sa dashuria. Dilem\u00ebn dhe magjin\u00eb e saj nuk e kan\u00eb zgjidhur poet\u00ebt. Ata t\u00eb frym\u00ebzuar, gjithnj\u00eb e kan\u00eb shprehur poetikisht dashurin\u00eb edhe ndaj atdheut, vendlindjes, njer\u00ebzve t\u00eb dashur etj. Dashuria mbetet nj\u00eb fuqi e madhe n\u00eb qen\u00ebsin\u00eb e saj e cila pushton me an\u00eb t\u00eb ndjenjave t\u00eb furishme shpirt\u00ebrore gjith\u00eb njer\u00ebzit e bot\u00ebs. Njeriu duhet t\u00eb luftoj\u00eb p\u00ebr dashurin\u00eb dhe jo p\u00ebr urrejtjen. Komunikimi shpirt\u00ebror gjithnj\u00eb ka qen\u00eb k\u00ebshtejlla e shpirtit. Ja si shkruan poeti n\u00eb vargjet e poezis\u00eb, \u201cKTHIMI\u201d: Pasiq\u00eb ike nga dritarja ime\/e mbushe zbraz\u00ebtin\u00eb me arom\u00ebn t\u00ebnde\/net\u00ebt e heshtura i fut\u00ebm n\u00eb mes\/ p\u00ebrqafonim z\u00ebrin e asaj nate\/nj\u00eb balad\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr\/ Tani, eja e struku\/ thell\u00eb n\u00eb shpirtin tim\/ t\u00eb ndiej ngroht\u00ebsin\u00eb e frym\u00ebs t\u00ebnde\/. Thelbi i trek\u00ebnd\u00ebshit tematik, lindje, dashuri vdekje, mbyllet n\u00eb nj\u00eb largim hyjnor q\u00eb p\u00ebrjetohet brenda shpirtit t\u00eb poetit. Le t\u00eb lexojm\u00eb vargjet \u201cLAVJERR\u00cbSI I POETIT\u201d: Varri yt tashm\u00eb ka l\u00ebshuar rr\u00ebnj\u00eb\/i than\u00eb p\u00ebr t\u00eb dyt\u00ebn her\u00eb\/Me l\u00ebkur\u00ebn t\u00ebnde do t\u00eb mb\u00ebshtjellim\/eshtrat e atdheut t\u00ebnd t\u00eb paem\u00ebr\/Ai shikoi lavjerr\u00ebsin tre her\u00eb\/dhe vazhdoi si m\u00eb par\u00eb\/t`i l\u00ebkund\u00eb k\u00ebmish\u00ebn e vdekjes\/ pa e \u00e7ar\u00eb kok\u00ebn\/n\u00ebse e nes\u00ebrmja do t\u00eb vinte ndonj\u00ebher\u00eb\/.<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont20\"><br \/>\n<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont20\">Poeti Anton Marku e ka fjal\u00ebn si udh\u00ebtare t\u00eb poezive me t\u00eb cil\u00ebn nuk b\u00ebn kompromise n\u00eb shtegtimin e tij poetik. Ai k\u00ebrkon t`i mbjell\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt e saj duke krijuar struktur\u00ebn e tekstit dhe mesazhet drejt lexuesit. Pra ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebr\u00e7ues i etur i vargjeve lirike me t\u00eb cilat duke p\u00ebrdorur qen\u00ebsin\u00eb e fjal\u00ebs arrin kumtin poetik dhe ndikimin estetik.<\/span><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>VIOLETA ALLMU\u00c7A\u00a0Shkrimtare ETJE P\u00cbR LIRIK\u00cbN Shqyrtim mbi librin me poezi \u201cIshujt e jet\u00ebs\u201d s\u00eb poetit Anton Marku Rrall\u00eb mund t\u00eb lexosh poet\u00eb q\u00eb krijimtarin\u00eb letrare dhe p\u00ebrjetimet e tyre nuk i lidhin me atdheun e p\u00ebrjetsh\u00ebm. Nj\u00eb dukuri e till\u00eb v\u00ebshtrohet nga folklori deri n\u00eb lirikat e gjithanshme q\u00eb lexuesi p\u00ebrcjell n\u00eb koh\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00eb. [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":947,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[166,164],"tags":[],"book_author":[],"book_publisher":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3062"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3062"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3062\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3062"},{"taxonomy":"book_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_author?post=3062"},{"taxonomy":"book_publisher","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_publisher?post=3062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}