{"id":3363,"date":"2022-11-01T13:59:21","date_gmt":"2022-11-01T13:59:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/?p=2548"},"modified":"2022-11-01T13:59:21","modified_gmt":"2022-11-01T13:59:21","slug":"simbolika-e-dashurise-se-jeton-kelmendit-nga-stanislaw-stanik-polska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/simbolika-e-dashurise-se-jeton-kelmendit-nga-stanislaw-stanik-polska\/","title":{"rendered":"Simbolika e dashuris\u00eb  s\u00eb Jeton Kelmendit nga Stanis\u0142aw Stanik, Polska"},"content":{"rendered":"<p><strong>Simbolika e dashuris\u00eb<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nga <em>Stanis\u0142aw Stanik, Polska<br \/>\nP<\/em><\/strong><em>\u00ebrktheu nga Polonishtja Mazllum Saneja<\/em><\/p>\n<p>Si t\u00eb bashkojm\u00eb nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi nga grimcat e mira kur jemi t\u00eb ndar\u00eb nga kultura, koha dhe hap\u00ebsira. Kultura \u00ebsht\u00eb ndryshe sepse poeti Jeton Kelmendi ka lindur shqiptar dhe ka jetuar atje n\u00eb rinin\u00eb e hershme. Tani jeton dhe \u00ebsht\u00eb i suksessh\u00ebm n\u00eb Salzburg dhe Bruksel. Edhe aspekti kohor \u00ebsht\u00eb i ndar\u00eb, sepse a mund ta kuptoj Jeton Kelmendin si poet kur ai \u00ebsht\u00eb afer 40 vje\u00e7 dhe kam shum\u00eb e shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr. Dhe hap\u00ebsira n\u00ebn k\u00ebmb\u00ebt tona \u00ebsht\u00eb e ndar\u00eb, sepse Kelmendi \u00ebsht\u00eb rritur mes maleve dhe tani shikon nga nj\u00eb rrokaqiell i madh nga lart\u00ebsia 27 kateshe. Kemi p\u00ebrvoja t\u00eb ndryshme, e megjithat\u00eb do t\u00eb p\u00ebrpiqem ta kuptoj poezin\u00eb e tij.<\/p>\n<p>Duke shfletuar librin polonisht t\u00eb Jeton Kelmendit me titull &#8220;Nj\u00eb p\u00ebrzgjedhje poezish&#8221;, vendosa t&#8217;i rregulloja sipas datave dhe t\u00eb takohesha me poetin &#8211; adoptova nj\u00eb metod\u00eb tjet\u00ebr nga ajo q\u00eb sugjeroi botuesi. I udh\u00ebhequr nga datat q\u00eb shoq\u00ebrojn\u00eb poezit\u00eb individuale t\u00eb poetit, u p\u00ebrpoqa t\u00eb formoja nj\u00eb sekuenc\u00eb kronologjike t\u00eb t\u00eb menduarit dhe t\u00eb veprimit t\u00eb subjektit lirik t\u00eb k\u00ebtyre veprave. Jo t\u00eb gjitha tekstet jan\u00eb n\u00ebnshkruar, ndaj nuk dihet se kur jan\u00eb shkruar, por mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb plot\u00ebsim t\u00eb sakt\u00eb dhe preciz t\u00eb sekuenc\u00ebs dhe, duke futur disa paqart\u00ebsi, t&#8217;i l\u00ebn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bpoezis\u00eb, asaj q\u00eb nuk mund t\u00eb tregohet plot\u00ebsisht.<\/p>\n<p>E gjith\u00eb historia \u00ebsht\u00eb plot me n\u00ebnvler\u00ebsime. Dy data e lidhin si nj\u00eb shtr\u00ebngim: 1999 dhe 2013. Nd\u00ebrmjet k\u00ebtyre viteve u krijuan poezit\u00eb e paraqitura, mes tyre ka nj\u00eb histori q\u00eb jep baz\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb ndjenj\u00eb reflektimi p\u00ebr jet\u00ebn, kryesisht p\u00ebr dashurin\u00eb, pa u kufizuar n\u00eb kronologji. Tashm\u00eb duke e drejtuar dor\u00ebn e artistit me metod\u00ebn, d.m.th., sistemin, e jo kalimin e koh\u00ebs, me nj\u00eb fjal\u00eb &#8211; autori \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb mendimtar (krijues?) sesa nj\u00eb element p\u00ebrmes t\u00eb cilit sh\u00ebnohet me data kur shikon k\u00ebt\u00eb. poezi.<\/p>\n<p>Poezia e n\u00ebntorit 1999, e shkruar \u201cdiku n\u00eb luft\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb\u201d, i referohet ngjarjeve kryengrit\u00ebse n\u00eb Shqip\u00ebri, t\u00eb paharrueshme p\u00ebr shum\u00ebk\u00ebnd. Autori &#8211; si pasoj\u00eb e atyre ngjarjeve &#8211; d\u00ebshmon p\u00ebrleshje, por \u00e7udit\u00ebrisht nuk i intereson ve\u00e7an\u00ebrisht lufta, p\u00ebrkundrazi &#8211; dashuria. Ai thot\u00eb: &#8220;Ndoshta \u00ebsht\u00eb marr\u00ebzi p\u00ebr \/ n\u00eb koh\u00eb lufte \/ Ai do t\u00eb ndaj\u00eb me dik\u00eb \/ Nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr dashuri&#8221;. Poeti e ndan k\u00ebt\u00eb nevoj\u00eb dhe thot\u00eb se ndjenja \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr nj\u00eb nevoj\u00eb njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>Poezia e fundit e dat\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrmbledhje ka nj\u00eb rekord: 12 qershor 2013 (qyteti: \u00a0Prishtin\u00eb) dhe i referohet ngjarjes s\u00eb 12 prillit. At\u00ebher\u00eb babai i tij kaloi n\u00eb mbret\u00ebrin\u00eb ku nuk ka \u00ebndrra dhe kjo do t\u00eb thot\u00eb nj\u00eb pasiguri e madhe. Nuk i duhet m\u00eb atdheu, pra ka ikur fare nga kjo bot\u00eb? Autori shpreh nderim t\u00eb madh p\u00ebr t\u00eb atin dhe ndjenj\u00ebn e tij t\u00eb pamjaftueshm\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Midis k\u00ebtyre datave ndodhin \u00ebndrrat e v\u00ebrteta n\u00eb poezin\u00eb e Kelmendit. Ndryshe nga sa duket, ai nuk \u00ebsht\u00eb diakronik, i zgjeruar, por i ngjeshur, konceptual. Autori nuk e p\u00ebrshkruan jet\u00ebn e tij, ai nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb regjistrues aventurash, ai bashkon n\u00eb nj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb realitetin p\u00ebrreth dhe i jep nj\u00eb dimension poetik &#8211; nj\u00eb simbol, mitologji. Gjuha e Kelmendit \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb, ndoshta e pezulluar n\u00eb kultur\u00ebn shqiptare, intriguese p\u00ebr audienc\u00ebn polake. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj &#8211; p\u00ebrkthyesja e k\u00ebtyre poezive, Alicja Kuberska &#8211; p\u00ebrktheu tekste nga anglishtja, jo nga gjuha origjinale, e cila ndoshta ka devijuar pak nga modeli.<\/p>\n<p>Shumica e poezive sillen rreth dashuris\u00eb. Autori nd\u00ebrton nj\u00eb struktur\u00eb dashurie t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga simbole fjal\u00ebsh, gjestesh dhe magjish. K\u00ebtu nuk ka fush\u00eb p\u00ebr t\u00eb folur drejtp\u00ebrdrejt, poeti arrin tek tjetri &#8211; nj\u00eb grua me magji &#8211; shqipton gj\u00ebra dhe koncepte. Ky material magjik i gatsh\u00ebm n\u00eb form\u00eb poezie i prezantohet lexuesit.<\/p>\n<p>Poeti \u00ebsht\u00eb krijuesi i fjal\u00ebs. Me k\u00ebt\u00eb duhet kuptuar se ajo ka, si autor-dashnore, nuse. Kjo ide shprehet bukur n\u00eb poezin\u00eb \u201cZonja, fjala dhe zot\u00ebria e mendimit\u201d, q\u00eb duhet kuptuar se fjala p\u00ebrfshin synimin apo iden\u00eb e poetit. Por edhe mendimi shkaktar i nj\u00eb gruaje. Kelmendi shkruan: \u201cTi je nj\u00eb fjal\u00eb e mrekullueshme, Zonj\u00eb \/ Kur Zoti Urt\u00ebsi \/ T\u00eb jep Bukuri\u201d. Sigurisht, bukuria gjendet p\u00ebrmes v\u00ebmendjes, v\u00ebshtrimit dhe em\u00ebrtimit. Nj\u00eb poet, si Orfeu, ringjall nj\u00eb grua kur \u201c\u00ebnd\u00ebrron n\u00eb vargje\u201d n\u00eb stin\u00ebn e vjesht\u00ebs, t\u00eb braktisjes. Gruaja i jep form\u00eb fjal\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn e braktisjes, largimit, dashuria &#8211; jo vet\u00ebm si n\u00eb fjal\u00eb &#8211; shfaqet n\u00eb heshtje. Krijuesi shprehet: &#8220;Shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb par\u00eb erdha \/ Te ti \/ T\u00eb flas n\u00eb heshtje \/ t\u00eb caktoj n\u00eb ty \/ ti \/ dhe mua&#8221;. Ndjenja rezulton universale, e gjithanshme, \u00ebsht\u00eb \u201cbuka e vargjeve, uji i fjal\u00ebs\u201d. N\u00eb nj\u00eb qasje t\u00eb till\u00eb, subjekti i dashuris\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb poet, dhe poeti \u00ebsht\u00eb subjekt i dashuris\u00eb. E gjith\u00eb thell\u00ebsia e p\u00ebrvoj\u00ebs i erdhi n\u00eb mendje autorit n\u00eb kap\u00ebrcyellin e viteve 2005\/2006, kur zemra e tij u cop\u00ebtua nga nyjet midis Prishtin\u00ebs, Parisit dhe Bierges. Nga dashuria e nj\u00eb autoktoni, e nj\u00eb banori t\u00eb nj\u00eb atdheu t\u00eb vog\u00ebl, lind nj\u00eb dashuri m\u00eb e gjer\u00eb, m\u00eb e larg\u00ebt dhe m\u00eb pak e prekshme. Ndoshta ngjarjet personale n\u00eb jet\u00ebn e Kelmendit ia kan\u00eb treguar k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb.<\/p>\n<p>Rreth vitit 2006, dashuria e pjekur e b\u00ebn veten t\u00eb ndjehet. N\u00eb poezin\u00eb \u201cKupa e brengave\u201d autori shprehet: \u201cNJeril \/ Pi goten \/ Me ver\u00ebn e kuqe t\u00eb koqrremit t\u00eb saj\u201d. Poeti pi, pastaj \u00a0humbet qet\u00ebsin\u00eb, pushon s\u00eb qeni vetvetja. Por k\u00ebtu dashuria b\u00ebhet m\u00eb e fuqishme. Kelmendi shkruan: \u201cFjala u shfaq n\u00eb tok\u00eb \/ Dhe u rrit n\u00eb qiell\u201d. Duhet t&#8217;i n\u00ebnshtrohet simbolik\u00ebs s\u00eb poetit dhe t\u00eb kuptoj\u00eb kuptimin e termit &#8220;fjal\u00eb&#8221;. Kjo \u00ebsht\u00eb ndoshta gruaja q\u00eb mbulon t\u00eb gjith\u00eb realitetin. Po k\u00ebshtu shprehja \u201cfryma e fjal\u00ebs\u201d vlen edhe p\u00ebr gruan n\u00eb poezin\u00eb \u201cIllyriam\u201d.<\/p>\n<p>Bota e dashuris\u00eb s\u00eb Kelmendit \u00ebsht\u00eb plot simbole. Ajo e quan nj\u00eb grua qiell, mendim i kthjell\u00ebt, pranver\u00eb. Autori punon m\u00eb shum\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e abstrakteve sesa konkrete, hap\u00ebsir\u00ebs sesa realitetit t\u00eb nd\u00ebrtuar, ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Odise bashk\u00ebkohor q\u00eb eksploroi cek\u00ebtinat dhe thell\u00ebsit\u00eb e dashuris\u00eb. Kryen nj\u00eb operacion mendor; nj\u00eb grua vazhdimisht mendon, ajo &#8211; e zgjeron dhe e konsolidon at\u00eb. Pika t\u00eb tjera referimi jan\u00eb tashm\u00eb n\u00eb horizont: Parisi, Londra, Brukseli.<\/p>\n<p>Poeti shqiptar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen unik n\u00eb poezin\u00eb evropiane. Ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb 27 gjuh\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb laureat i shum\u00eb \u00e7mimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Botuesi i &#8220;P\u00ebrzgjedhja e poezive&#8221; t\u00eb tij, aq shum\u00eb t\u00eb nevojshme n\u00eb gjuh\u00ebn polake, nuk ka pse t\u00eb inkurajoj\u00eb leximin. Ai p\u00ebrmbledh n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb lakonike aft\u00ebsit\u00eb dhe imagjinat\u00ebn e poetit: \u201cVemendja t\u00ebrheq vepr\u00ebn e Kelmendit n\u00eb fush\u00ebn e let\u00ebrsis\u00eb me shprehjen e ve\u00e7ant\u00eb poetike, eksplorimin modern t\u00eb tekstit dhe mesazhin e thell\u00eb. Tema e poezive ka n\u00eb fokus dashurin\u00eb. Shenja dalluese e stilit t\u00eb tij jan\u00eb vargjet eliptike, lirike t\u00eb nd\u00ebrthurura me metafora dhe simbolik\u00eb artistike. Aktualisht jeton dhe punon n\u00eb Bruksel (Belgjik\u00eb). Ve\u00e7 k\u00ebsaj, biografia e Kelmendit mund t\u00eb plot\u00ebsohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb: poet, dramaturg, publicist, p\u00ebrkthyes, botues dhe profesor universitar.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Simbolika e dashuris\u00eb Nga Stanis\u0142aw Stanik, Polska P\u00ebrktheu nga Polonishtja Mazllum Saneja Si t\u00eb bashkojm\u00eb nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi nga grimcat e mira kur jemi t\u00eb ndar\u00eb nga kultura, koha dhe hap\u00ebsira. Kultura \u00ebsht\u00eb ndryshe sepse poeti Jeton Kelmendi ka lindur shqiptar dhe ka jetuar atje n\u00eb rinin\u00eb e hershme. Tani jeton dhe \u00ebsht\u00eb i suksessh\u00ebm n\u00eb [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":738,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[174],"tags":[],"book_author":[],"book_publisher":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3363"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3363"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3363\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3363"},{"taxonomy":"book_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_author?post=3363"},{"taxonomy":"book_publisher","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_publisher?post=3363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}