{"id":3378,"date":"2023-01-03T11:41:04","date_gmt":"2023-01-03T11:41:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/?p=2590"},"modified":"2023-01-03T11:41:04","modified_gmt":"2023-01-03T11:41:04","slug":"spiranca-e-nates-e-poetit-nga-tivari-i-malit-te-zi-llabud-n-lloncar-nga-prend-buzhala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/spiranca-e-nates-e-poetit-nga-tivari-i-malit-te-zi-llabud-n-lloncar-nga-prend-buzhala\/","title":{"rendered":"\u201cSpiranca e nat\u00ebs\u201d e poetit nga Tivari i Malit t\u00eb Zi, Llabud N. Llon\u00e7ar &#8211; nga Prend Buzhala"},"content":{"rendered":"<p><strong>DASHURIA, SPIRANC\u00cb E JET\u00cbS SON\u00cb<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse asgj\u00eb tjet\u00ebr nuk i afron kulturat dhe letrat e bukura t\u00eb regjioneve t\u00eb ndryshme gjuh\u00ebsore, s\u00eb paku k\u00ebt\u00eb le ta b\u00ebj\u00eb tema e dashuris\u00eb! K\u00ebshtu le ta kuptojm\u00eb v\u00ebllimin poetik \u201cSpiranca e nat\u00ebs\u201d e poetit nga Tivari i Malit t\u00eb Zi, Llabud N. Llon\u00e7ar, n\u00eb p\u00ebrkthim t\u00eb Smajl Smak\u00ebs. I nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm se kan\u00eb shum\u00eb gjurm\u00eb plag\u00ebsh hap\u00ebsirat ekzistenciale nd\u00ebr ne, poeti do t\u00eb k\u00ebndoj\u00eb:<\/p>\n<p><em>Vragat e mia dhe tuaja<br \/>\n<\/em><em>B\u00ebhen spiranc\u00eb nate<br \/>\n<\/em><em>Dhe fjala shnd\u00ebrrohet n\u00eb dashuri<\/em><\/p>\n<p>Vargjet e m\u00ebsip\u00ebrme, kur i kontekstualizojm\u00eb p\u00ebrtej nj\u00eb situate t\u00eb dashuris\u00eb, sjellin nj\u00eb tjet\u00ebr energji t\u00eb k\u00ebsaj ndjeshm\u00ebrie. Te e fundit, nuk ka hap\u00ebsir\u00eb mbi rruzullin ton\u00eb q\u00eb t\u00eb mos i ket\u00eb ngritur elozhe asaj. Llona\u00e7ar na sjell k\u00ebndej leksikun bregdetar t\u00eb k\u00ebndimit t\u00eb dashuris\u00eb, me magjin\u00eb e t\u00eb padukshmes t\u00eb thell\u00ebsive t\u00eb detit, si\u00e7 jan\u00eb spiranca, deti, guaca, dallg\u00ebt, vala, anija, etj. gjithsesi me ngarkesa figurative e kuptimore. Duke e em\u00ebrtuar librin me poezin\u00eb e par\u00eb, spiranc\u00eb nate, e lexojm\u00eb at\u00eb semantem\u00eb q\u00eb na drejton kah nj\u00eb q\u00ebllim n\u00eb jet\u00eb. A thua, n\u00ebse na mungon kjo spiranc\u00eb (dashurie), kjo pik\u00eb jet\u00ebsore referimi e dashuris\u00eb, kah do t\u00eb na shpinte bredhja jon\u00eb e shkap\u00ebrderdhur?\u00a0 Anodea Judit,\u00a0 nj\u00eb autore amerikane, do t\u00eb thoshte: \u201cT\u00eb humbasim lidhjen ton\u00eb me trupin do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb b\u00ebhemi shpirt\u00ebrisht t\u00eb pastreh\u00eb. Pa spiranc\u00eb ne notojm\u00eb pa q\u00ebllim, t\u00eb goditur nga er\u00ebrat dhe dallg\u00ebt e jet\u00ebs.\u201d<\/p>\n<p>N\u00ebse leksema poetike\u00a0 <em>spiranc\u00eb <\/em>na i zgjon asociacionet e detit dhe anijes, at\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e rastit p\u00ebrse autori p\u00ebrdor edhe fjal\u00ebn shpres\u00eb si nj\u00eb spiranc\u00eb t\u00eb bot\u00ebs son\u00eb t\u00eb brendshme, t\u00eb jet\u00ebs son\u00eb n\u00ebp\u00ebr nat\u00eb (\u201c<em>N\u00eb nat\u00ebn p\u00ebrmbushur me er\u00eb<\/em>\u201d), <em>nata<\/em> \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb poetike q\u00eb sugjeron baticat e zbaticat e ekzistimit. E pra, poeti i ka kikat e tij ku t\u00eb mb\u00ebshtetet dhe p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur i sigurt.<\/p>\n<p>Dhe, kur e lexojm\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb t\u00ebr\u00eb me lirika dashurie; e rik\u00ebnduar n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr regjion gjuh\u00ebsor, lexuesi do ta perceptoj\u00eb drejt se Eosi mbetet ajo per\u00ebndi q\u00eb shquhet p\u00ebr shpirtin humanist mbi t\u00eb gjitha hyjnit\u00eb tjera. Duke e frekuentuar poetikisht shpesh fjal\u00ebn <em>bark <\/em>(barku i gruas etj.), fol\u00ebsi lirik sikur d\u00ebshiron t\u00eb na thot\u00eb se aty \u00ebsht\u00eb mitra dhe altari i krijimit, qendra e ndjesive tona.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, k\u00ebto vargje na shqiptohen me frym\u00ebn moderne t\u00eb th\u00ebnies lirike p\u00ebrtej nj\u00eb sentimentalizmi a mbufatjeje, si\u00e7 na rastis t\u00eb lexojm\u00eb shpesh e me boll\u00ebk tekste t\u00eb tilla. Jan\u00eb vargje q\u00eb shqiptohen si thelb i \u00e7do gj\u00ebje, \u201cAtje ku \u00e7do gj\u00eb fillon\u201d; \u00a0si p\u00ebrsiatje situatash dashurore t\u00eb fsheht\u00ebsis\u00eb, vetmis\u00eb, heshtjes,\u00a0 puthjes, m\u00ebkatit, pagjum\u00ebsis\u00eb, dhembjes, largimit, shpres\u00ebs e sidomos kujtimeve dhe \u00ebndrr\u00ebs. T\u00eb krijohet mbresa se fol\u00ebsi lirik k\u00ebmb\u00ebngulsh\u00ebm i k\u00ebrkon ato situata ku ka shum\u00eb hap\u00ebsir\u00eb e ku mbizot\u00ebron leksiku kozmologjik i erosit, me nat\u00eb, yje, m\u00ebngjese, h\u00ebn\u00eb, drit\u00eb, diell, dit\u00eb apo me det, uj\u00ebra dhe shi. Mir\u00ebpo, i k\u00ebrkon aty ku ka shum\u00eb fsheht\u00ebsi. \u201cP\u00ebrsosm\u00ebria e krijimtaris\u00eb artistike \u00ebsht\u00eb t\u00eb fsheh\u00eb artin\u201d e ka th\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb q\u00eb moti Kuintiliani. Kurse poeti k\u00ebrkon ta shihe buz\u00ebqeshjen e fshehur pas margaritar\u00ebve t\u00eb nat\u00ebs (poezia \u201cFshihesh\u201d), m\u00eb tutje k\u00ebrkon \u201cmisteret e fshehta\u201d. A thua, me \u00e7do kusht qenia e dashuruar k\u00ebrkon t\u00eb l\u00ebviz\u00eb pas nj\u00eb veli magjik? Dhe bukuria e fjal\u00ebs gjendet pas k\u00ebsaj magjepsjeje?<\/p>\n<p><em>Fjal\u00ebn e fsheh\u00eb n\u00eb ujin m\u00eb t\u00eb thell\u00eb<br \/>\n<\/em><em>N\u00eb ujin pa dallg\u00eb<br \/>\n<\/em><em>Q\u00eb buz\u00ebqeshja mos ta l\u00ebviz\u00eb.<\/em><\/p>\n<p>Makrokozmos e mikrokozmos b\u00ebhen nj\u00eb: fol\u00ebsi lirik \u00ebsht\u00eb i shkrir\u00eb n\u00eb hap\u00ebsirat e pamatshme t\u00eb dashuris\u00eb:<\/p>\n<p><em>Mos e k\u00ebrko kufirin e mendjes<br \/>\n<\/em><em>N\u00eb n\u00ebnkres\u00ebn e djersitur<br \/>\n<\/em><em>Derisa gjith\u00ebsia ngesh\u00ebm<br \/>\n<\/em><em>Rri n\u00eb dritare<br \/>\n<\/em><em>N\u00eb parzm\u00ebn e nat\u00ebs<br \/>\n<\/em><em>Rrah zemra e frik\u00ebsuar derisa<br \/>\n<\/em><em>Un mbledh\u00eb yjet e r\u00ebna<br \/>\n<\/em><em>T\u00ebr\u00eb nat\u00ebn me shi dhe i vendos<br \/>\n<\/em><em>N\u00eb syt\u00eb tu.<\/em><\/p>\n<p>T\u00eb mos harrojm\u00eb: poeti ndien nevoj\u00eb q\u00eb gjithnj\u00eb t\u00eb ligj\u00ebroj\u00eb rishtas e rishtas p\u00ebr dashurin\u00eb, t\u00eb ringjallet n\u00eb k\u00ebt\u00eb k\u00ebndim, t\u00eb mos reshtet asnj\u00ebher\u00eb s\u00eb k\u00ebnduari p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ndjesi. Ka nj\u00eb lidhje midis dashuris\u00eb, fol\u00ebsit lirik, dhimbjes dhe kujtes\u00ebs (\u201c<em>Secili m\u00ebngjes imi \u00ebsht\u00eb shfryr\u00eb se k\u00ebnduari\/Pavar\u00ebsisht nga dhembja dhe kujtesa<\/em>\u201d).<\/p>\n<p>N\u00eb fund, kur e lexojm\u00eb poezin\u00eb \u201cAi kaher\u00eb ec\u00ebn\u201d, do ta ndiejm\u00eb dhe p\u00ebrjetojm\u00eb si tonin at\u00eb ankorimin e spiranc\u00ebs s\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb s\u00eb dashuris\u00eb (\u201c<em>Zemra e tij banon n\u00eb qiell<\/em>\u201d), zem\u00ebr-shikim mbi realitetin e vet\u00ebdijes son\u00eb, mbi acarimet e nd\u00ebrgjegjes son\u00eb apo mbi trazimet e ekzistenc\u00ebs son\u00eb. Mandej poeti lundron n\u00ebp\u00ebr stuhit\u00eb e dashuris\u00eb e t\u00eb jet\u00ebs ngadh\u00ebnjimtar drejt portit t\u00eb tij t\u00eb dashuris\u00eb.<\/p>\n<p>Prend BUZHALA,\u00a0<em>Dhjetor 2022<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DASHURIA, SPIRANC\u00cb E JET\u00cbS SON\u00cb N\u00ebse asgj\u00eb tjet\u00ebr nuk i afron kulturat dhe letrat e bukura t\u00eb regjioneve t\u00eb ndryshme gjuh\u00ebsore, s\u00eb paku k\u00ebt\u00eb le ta b\u00ebj\u00eb tema e dashuris\u00eb! K\u00ebshtu le ta kuptojm\u00eb v\u00ebllimin poetik \u201cSpiranca e nat\u00ebs\u201d e poetit nga Tivari i Malit t\u00eb Zi, Llabud N. Llon\u00e7ar, n\u00eb p\u00ebrkthim t\u00eb Smajl Smak\u00ebs. [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2591,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[174,164],"tags":[],"book_author":[],"book_publisher":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3378"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3378"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3378\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3378"},{"taxonomy":"book_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_author?post=3378"},{"taxonomy":"book_publisher","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_publisher?post=3378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}