{"id":656,"date":"2017-11-29T15:52:35","date_gmt":"2017-11-29T15:52:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iwabogdani.org\/?p=656"},"modified":"2023-12-21T13:14:33","modified_gmt":"2023-12-21T13:14:33","slug":"trokas-ne-mendjen-tende-nga-alicja-kuberska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/trokas-ne-mendjen-tende-nga-alicja-kuberska\/","title":{"rendered":"Trokas n\u00eb mendjen t\u00ebnde nga Alicja Kuberska"},"content":{"rendered":"<p><strong>Trokas n\u00eb mendjen t\u00ebnde nga Alicja Kuberska<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Kur miku im, Prof.Dr. Jeton Kelmendi, m\u00eb tha se kishte p\u00ebrkthyer nj\u00eb v\u00ebllim poetik dhe m\u00eb k\u00ebrkoi ta lexoja, rash\u00eb n\u00eb mendime. Pyeta veten se \u00e7far\u00eb e kishte shtyr\u00eb poetin ton\u00eb komb\u00ebtar-Kelmendi, t\u00eb p\u00ebrkthente dik\u00eb tjet\u00ebr, kur fare mir\u00eb ai mund t&#8217;i jepte lexuesit shqiptar edhe nj\u00eb apo dy libra t\u00eb tjer\u00eb nga krijimtaria e tij me vlera t\u00eb larta artistike. Vet\u00ebm pasi i lexova poezit\u00eb e Alicja Maria Kuberska, t\u00eb cilat Jetoni m&#8217;i d\u00ebrgoi p\u00ebr t&#8217;u hidhur nj\u00eb sy, e kuptova se ku ishte fjala. Poeti, k\u00ebsaj her\u00eb vjen me nj\u00eb p\u00ebrkthim p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb vendit t\u00eb vet nj\u00eb autore q\u00eb deri m\u00eb sot i mungonte.<br \/>\nKuptohet se shumica e poet\u00ebve jan\u00eb t\u00eb lindur, por kur nj\u00eb poet p\u00ebrkthen nj\u00eb poete tjet\u00ebr, dimensionet njer\u00ebzore zgjerohen. Pra, midis t\u00eb tjerash, Jeton Kelmendi i jep let\u00ebrsis\u00eb shqipe nj\u00eb poetik\u00eb po aq t\u00eb pasur dhe t\u00eb bukur sa \u00e7&#8217;\u00ebsht\u00eb krijimtaria e tij&#8221;.<\/p>\n<p><em>Aleksander \u00c7ulaj<\/em><\/p>\n<p><strong>RETROSPEKTIV\u00cb E NJ\u00cb KRIJIMTARIE ME BRUM POETIK UNIVERSAL<\/strong><\/p>\n<p>Alicja Maria Kuberska dhe &#8220;Trokas n\u00eb Mendjen T\u00ebnde&#8221; jan\u00eb n\u00eb akord t\u00eb plot\u00eb konceptimi jo vet\u00ebm mes tyre si entitete, por edhe me m\u00ebdyshjen e p\u00ebrhanur n\u00ebse kjo \u00ebsht\u00eb koha e duhur p\u00ebr botimin e nj\u00eb tjet\u00ebr v\u00ebllimi poetik me poezi t\u00eb shkruara bukur artistikisht. N\u00eb k\u00ebt\u00eb analiz\u00eb prezantuese do t\u00eb ndalem tek r\u00ebnd\u00ebsia e trajtimit strukturor t\u00eb k\u00ebsaj poezie, sepse duke e lexuar at\u00eb n\u00ebn k\u00ebt\u00eb kontekst do t\u00eb gjejm\u00eb detaje q\u00eb n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt kan\u00eb potencialin t\u00eb na rr\u00ebshqasin nga v\u00ebmendja. Por nuk do t&#8217;i n\u00ebnshtrohen riskut t\u00eb r\u00ebnies n\u00eb grack\u00ebn e ndjekjes s\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsive q\u00eb vet\u00ebm e ardhmja mund t\u00eb ket\u00eb autoritetin e duhur p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrcaktim m\u00eb ekzakt.<br \/>\nMegjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, nj\u00ebfar\u00eb p\u00ebrcaktimi filozofik i k\u00ebsaj enigme mund t\u00eb gjendet n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb vargjeve q\u00eb i b\u00ebn lexuesit p\u00ebr t\u00eb mos e lexuar k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr t\u00eb shk\u00ebputur nga autorja. Jeta e saj, si ajo e shumic\u00ebs s\u00eb popullit polak q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetuar n\u00eb shpirt Auschwitz-in dhe trazirat e tjera politike t\u00eb fundshekullit t\u00eb nj\u00ebzet\u00eb, q\u00eb kan\u00eb sfiduar polak\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, i \u00ebsht\u00eb n\u00ebnshtruar nj\u00eb realiteti t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij realiteti poetik, Kuberska ka krijuar armiqt\u00eb dhe miqt\u00eb, pushtimin dhe lirin\u00eb, shkat\u00ebrrimin dhe rind\u00ebrtimin, vdekjen dhe jet\u00ebn&#8230; P\u00ebr t\u00eb ardhur deri k\u00ebtu ku ajo dhe kombi i saj kan\u00eb arritur, \u00ebsht\u00eb dashur q\u00eb aspektet e jet\u00ebs t\u00eb p\u00ebsojn\u00eb shkat\u00ebrrim gati t\u00eb gjithansh\u00ebm, para se t\u00eb rind\u00ebrtohet sipas esenc\u00ebs jet\u00ebsore q\u00eb g\u00ebzojn\u00eb sot. Ky kontekst historiko-jet\u00ebsor \u00ebsht\u00eb kolatik, sepse n\u00ebn p\u00ebrjetimin e realitetit t\u00eb vet, Alicja dhe kombi i saj akoma mund t\u00eb mos paraqiten si fenomene t\u00eb statusit t\u00eb p\u00ebrsosur para bot\u00ebs, por me gjak, men\u00e7uri dhe pun\u00eb t\u00eb ndershme kan\u00eb arritur q\u00eb Kuberska ta bind\u00eb globin se fjala e saj poetike meriton t\u00eb d\u00ebgjohet me respekt dhe polak\u00ebt kan\u00eb arritur ta bindin bot\u00ebn se prezenca e tyre \u00ebsht\u00eb e vlershme n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb bote m\u00eb t\u00eb lumtur, m\u00eb paq\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzimin.<br \/>\nShtova elementin komb\u00ebtar p\u00ebr Kubersk\u00ebn, sepse \u00e7do poet \u00ebsht\u00eb nj\u00eb komponent i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr frym\u00ebn e mushk\u00ebrive t\u00eb nj\u00eb kombi, por edhe p\u00ebr faktin se nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e poezis\u00eb s\u00eb poetes \u00ebsht\u00eb kompozuar nga p\u00ebrjetimet e saj fizike n\u00eb atdheun e saj.<\/p>\n<p>Titulli i librit &#8220;Trokas n\u00eb mendjen t\u00ebnde&#8221;, \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se p\u00ebrputhet me konceptin filozofik n\u00eb planin studimor, ngaq\u00eb filozofia ka qen\u00eb gjithnj\u00eb shkalla m\u00eb e lart\u00eb e intelektit human. M\u00eb tej, n\u00ebse k\u00ebrkojm\u00eb ndihm\u00eb tek fuqia e metafor\u00ebs, titulli ka pesh\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb madhe. Vargjet q\u00eb kemi n\u00eb dor\u00eb jan\u00eb evidenca solemne e metafor\u00ebs. P\u00ebr ta identifikuar at\u00eb, k\u00ebrkohet mendje dhe zem\u00ebr e hapur nga lexuesi. Madje lypet edhe nj\u00eb lloj energjie pozitive; dalje nga zona nd\u00ebrpersonale n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb m\u00ebnyrave t\u00eb reja t\u00eb studimit t\u00eb poezis\u00eb, si e vetmja shp\u00ebtimtare e njer\u00ebzimit.<\/p>\n<p>I vet\u00ebdijsh\u00ebm se secili lexues ka k\u00ebndv\u00ebshtrimin e vet t\u00eb thithjes s\u00eb vargjeve, d\u00ebshiroj t\u00eb ofroj dy deg\u00eb sugjerimesh ideore t\u00eb trajtimit t\u00eb vepr\u00ebs. E para i p\u00ebrket nj\u00eb metafore me karakter shkencor q\u00eb lyp p\u00ebrqendrim, dhe q\u00eb andej shijim me poezin\u00eb. Ky trup\u00ebzim mund t\u00eb b\u00ebhet duke i par\u00eb gj\u00ebrat me syt\u00eb e dijetarit. Ndoshta vet\u00ebm k\u00ebshtu mund t\u00eb arrijm\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb imagjinat\u00ebn poetike dhe se si &#8220;trokitja n\u00eb mendjet tona&#8221; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb katarakt me forc\u00eb dominuese n\u00eb nd\u00ebrgjegje. Ideja e dyt\u00eb lidhet me kontaktin e nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimi artistik, q\u00eb t\u00eb krijon p\u00ebrshtypjen e nj\u00eb iluzioni me skena dhe imazhe drith\u00ebruese. Dr. Aleksand\u00ebr \u00c7ulaj<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trokas n\u00eb mendjen t\u00ebnde nga Alicja Kuberska &#8220;Kur miku im, Prof.Dr. Jeton Kelmendi, m\u00eb tha se kishte p\u00ebrkthyer nj\u00eb v\u00ebllim poetik dhe m\u00eb k\u00ebrkoi ta lexoja, rash\u00eb n\u00eb mendime. Pyeta veten se \u00e7far\u00eb e kishte shtyr\u00eb poetin ton\u00eb komb\u00ebtar-Kelmendi, t\u00eb p\u00ebrkthente dik\u00eb tjet\u00ebr, kur fare mir\u00eb ai mund t&#8217;i jepte lexuesit shqiptar edhe nj\u00eb apo [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":3525,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[167],"tags":[],"book_author":[],"book_publisher":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=656"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3524,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/656\/revisions\/3524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3525"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=656"},{"taxonomy":"book_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_author?post=656"},{"taxonomy":"book_publisher","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_publisher?post=656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}