{"id":936,"date":"2018-06-20T19:18:36","date_gmt":"2018-06-20T19:18:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iwabogdani.org\/?p=936"},"modified":"2018-06-20T19:18:36","modified_gmt":"2018-06-20T19:18:36","slug":"iwa-bogdani-boton-kronike-e-padukshme-te-mirash-martinovic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/iwa-bogdani-boton-kronike-e-padukshme-te-mirash-martinovic\/","title":{"rendered":"IWA Bogdani bot\u00f3n &quot;Kronik\u00eb e padukshme&quot; t\u00eb Mirash Martinovi\u00e7"},"content":{"rendered":"<p>Doli nga shtypi libri me poezi \u201cKronik\u00eb e padukshme\u201d e autorit t\u00eb njohur nga Mali i Zi Mirash Martinovi\u00e7. Libri \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer nga Smajl Smaka, nd\u00ebrsa \u00ebsht\u00eb botuar nga Edicioni Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Botimeve IWA BOGDANI. Kronik\u00eb e padukshme \u00ebsht\u00eb nj\u00eb liber me poezi lirike, ku autori shkruan me kujdes p\u00ebr temat q\u00eb flasim p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb. Jeta dhe fsidat me t\u00eb cilat p\u00ebrballej Iliria dhe Ilir\u00ebt \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga temat, sikur edhe lasht\u00ebsia dhe \u00e7\u00ebshtjet tjera q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me Duklijen, pra Malin e Zi. Edhe poezit\u00eb p\u00ebrkushtuese z\u00ebn\u00eb vend n\u00eb ket\u00eb liber, t\u00eb cilin edicioni I botimeve IWA Bogdani e vler\u00ebson shum\u00eb t\u00eb realizuar artistikisht. <em><span style=\"color: #000000;\">me poshte parathenie<\/span><\/em><\/p>\n<h1><a name=\"_Toc516495276\"><\/a>PALIMPSEST I ANTIK\u00cbS KUMBUESE<\/h1>\n<p>Kur e mbylla faqen e fundit t\u00eb k\u00ebtij libri, para syve m\u00eb vezulloi nj\u00eb fragment nga epi babilonik &#8211; sumerian <em>Epi i Gilgameshit<\/em> n\u00eb t\u00eb cilin Eukid Gilgameshit nuk iu shfaq fsheht\u00ebsia e jet\u00ebs dhe e vdekjes sepse: <em>n\u00ebse do ta zbuloja ligjin e tok\u00ebs q\u00eb kam par\u00eb, ti do ulesh dhe do qaje<\/em>. Nga kjo baz\u00eb p\u00ebrmbledhja e k\u00ebtyre vargjeve t\u00eb fuqishme lirike, n\u00eb rend t\u00eb par\u00eb, t\u00eb strukturave epike tematiko-motivore, zbulon enigmat e historis\u00eb antike n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e sodit t\u00eb Malit t\u00eb Zi dhe m\u00eb gjer\u00eb, duke jehuar n\u00eb zemrat tona m\u00eb fuqish\u00ebm se \u00e7do histori, t\u00eb ringjallura nga \u00ebndrrat dhe harresat e amshuar. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kurs letrar tani m\u00eb i njohur i k\u00ebtij autori edhe n\u00eb romanet e m\u00ebparshme <em>Rrug\u00ebt e Prevalisit<\/em> dhe <em>Hapja e Agruviumit<\/em>, kur, si n\u00eb nj\u00eb kup\u00eb me ver\u00eb helene, iu dhuroi lexuesve t\u00eb kaluar\u00ebn dhe arketipet iliro-romake, t\u00eb Diokles\u00eb dhe Zet\u00ebs si dhe t\u00eb kaluar\u00ebn malazeze.<\/p>\n<p>Katakombet e k\u00ebtyre vargjeve, nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb ngurosur dhe me p\u00ebrshkrime murale dhe, nga ana tjet\u00ebr t\u00eb revitalizuara, ruajn\u00eb shum\u00eb fsheht\u00ebsi, erosin dhe tanatosin, h\u00ebnor\u00ebn dhe dielloren, t\u00eb keq\u00ebn dhe fatin, bujarin\u00eb dhe varf\u00ebrin\u00eb, si dhe tragjizmin e fatit t\u00eb civilizimeve t\u00eb m\u00ebdha mesdhetare t\u00eb mish\u00ebruar n\u00eb vet\u00ebm disa momente jet\u00ebsore t\u00eb aktor\u00ebve t\u00eb njohur apo anonim\u00eb t\u00eb rr\u00ebfimeve. Nga arka e rr\u00ebfimeve versike t\u00eb palosura n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb precize, m\u00eb t\u00eb guximshme dhe m\u00eb t\u00eb qarta, mund t\u00eb nxjerrim ato shishet e vogla t\u00eb mbushura me lot\u00ebt e aristokrates, t\u00eb pira m\u00eb von\u00eb n\u00eb shenj\u00eb besnik\u00ebrie, p\u00ebrmes k\u00ebng\u00ebs s\u00eb po\u00e7ar\u00ebve mund t\u00eb njihet pavdekshm\u00ebria e poezis\u00eb, mund t\u00eb mblidhen lule n\u00eb t\u00eb cilat jan\u00eb derdhur shpirtrat e ilir\u00ebve pas shkat\u00ebrrimit t\u00eb shtetit t\u00eb tyre, mund t\u00eb lidhet guri me gur n\u00ebse ekziston shpirti&#8230;<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-942\" src=\"https:\/\/www.iwabogdani.org\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/66BF7D5A-ED41-4DEB-AA4D-5E6E01445755-260x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"260\" height=\"300\" \/>Poezia k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb i vetmi alef i historis\u00eb dhe mitit. Ai n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e poezive identifikohet, ngandonj\u00ebher\u00eb duke u p\u00ebrzier me djers\u00ebn rituale pas hapjes s\u00eb ndonj\u00eb sarkofagu t\u00eb mbuluar me pluhur, ku, n\u00eb mesin e pergamenave, me shum\u00eb siguri, mund t\u00eb gjejm\u00eb edhe flet\u00ebn e pag\u00ebzimin, flet\u00ebn e kuror\u00ebzimit apo flet\u00ebn e t\u00eb vdekurve q\u00eb tregon se konstantat kohore n\u00eb k\u00ebto vargje apo n\u00eb psalmet e lashta nuk kan\u00eb ndonj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Andaj edhe n\u00eb yll\u00ebsin e heshtjes s\u00eb pakoh\u00eb jan\u00eb shkruar shum\u00eb himne t\u00eb pazbuluara, t\u00eb parandiera, t\u00eb mohuara, t\u00eb \u00ebnd\u00ebrruara, me ankth dhe, mbi t\u00eb gjitha, t\u00eb demistifikuara, nj\u00ebher\u00eb vet\u00ebm n\u00eb dukje, n\u00eb bot\u00ebn arkaike, pulsi i s\u00eb cil\u00ebs ashtu me nj\u00eb fisnik\u00ebri dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ciklike, mban n\u00eb l\u00ebvizje qenien ton\u00eb t\u00eb harruar mesdhetare. Duket se nganj\u00ebher\u00eb ajo ekziston vet\u00ebm n\u00eb frik\u00ebn q\u00eb mos ta harrojm\u00eb dhe prandaj ky dhe librat e ngjash\u00ebm paraqesin shok-terapin\u00eb e llojit t\u00eb vet p\u00ebr t\u2019u zgjuar nga vdekja klinike e nj\u00eb bote t\u00eb err\u00ebsuar p\u00ebrplot dallime. Simbolet e petrifikuara, ritualet dhe sendet e mbret\u00ebrive, monumentet e mbuluara me lag\u00ebshtir\u00eb dhe mesazhet e nxjerra nga deti i gur\u00ebve dhe i rr\u00ebnojave, jan\u00eb element thelb\u00ebsor i k\u00ebsaj poetike aq t\u00eb zhytur n\u00eb arkivat mendore dhe lutjet e heshtura t\u00eb mesdhetares origjinale, saq\u00eb nganj\u00ebher\u00eb e pyes veten, kam lexuar vall\u00eb sonte letr\u00ebn epistolike t\u00eb gurosur dhe t\u00eb r\u00ebn\u00eb nga ndonj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb romake t\u00eb fshehur n\u00eb intimen e vet, madje edhe nga kujtesa, apo kam lexuar k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr. Rr\u00ebnojat, t\u00eb mbushura me shpirtrat e mo\u00e7me edhe nga disa mij\u00eb vjet, vet\u00ebm njer\u00ebzve t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe t\u00eb zellsh\u00ebm iu lejojn\u00eb t\u00eb hyjn\u00eb brenda hap\u00ebsirave t\u00eb veta. Martinoviqi, sigurisht q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nga ata, e kjo \u00ebsht\u00eb edhe pasuria e tij.<\/p>\n<p>T\u00eb hijezuara me dashuri, me \u00ebndrra dhe n\u00ebma, k\u00ebto vargje n\u00eb form\u00ebn meditative jan\u00eb solemne dhe arrijn\u00eb gjer n\u00eb hipoqendrat e kronikave, p\u00ebrmbajn\u00eb barazi stilistike dhe tension si shigjetat e luft\u00ebtar\u00ebve nga tragjedit\u00eb greke, nd\u00ebrsa provokacionet hermeneutike t\u00eb tyre shkojn\u00eb deri n\u00eb at\u00eb mas\u00eb saq\u00eb kronikat jugore t\u00eb mesazheve dramatike, p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb nj\u00eb ballo erotike n\u00ebn maska. K\u00ebto dhe fakte t\u00eb tjera me gjith\u00eb zem\u00ebr i kontribuojn\u00eb motos autentike mbi bashkimin e ndryshimeve t\u00eb gjeopoetik\u00ebs son\u00eb mesdhetare dhe t\u00eb arkeologjis\u00eb shpirt\u00ebrore materiale me theks n\u00eb tez\u00ebn e Brodelit sipas s\u00eb cil\u00ebs <em>historia do duhej t\u00eb k\u00ebndohej<\/em>.<\/p>\n<p>Duke shfletuar k\u00ebt\u00eb palimpsest bashk\u00ebkohor t\u00eb antik\u00ebs s\u00eb shkuar, do hasim n\u00eb korin e muzave t\u00eb thinjura nga leksikoni, nga \u00ebndrrat apo nga p\u00ebrditshm\u00ebria, t\u00eb njohura vet\u00ebm p\u00ebr autorin. Do t\u00eb njihemi, gjithashtu, edhe me faktin se <em>ndjenja e kujtes\u00ebs<\/em> nuk \u00ebsht\u00eb vegim, sepse fjala nuk mund t\u00eb vdes\u00eb n\u00eb helmet\u00ebn ilire p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb s\u00eb historis\u00eb nga e cila nuk mund t\u00eb dalim. Do mundemi (\u00e7far\u00eb provokimi apo sqarimi) q\u00eb bashk\u00ebshortes s\u00eb vet apo dashnores t\u2019i dhurojm\u00eb nj\u00eb unaz\u00eb 3000 vje\u00e7are t\u00eb vjet\u00ebr, t\u00eb shohim rritjen e gurit, t\u00eb mahnitemi me bukurin\u00eb e rr\u00ebnojave n\u00eb t\u00eb cilat shpirtrat e atyre q\u00eb u zhduk\u00ebn fizikisht shndrisin edhe sot, t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb kambanat n\u00eb fundin e Liqenit t\u00eb Shkodr\u00ebs q\u00eb nuk vdiq\u00ebn asnj\u00ebher\u00eb dhe t\u00eb gajasurit e rr\u00ebnimit t\u00eb faltoreve pa zota dhe me nj\u00eb monedh\u00eb me fytyr\u00ebn e Klaudit, edhe pse mbreti kaher\u00eb nuk ekziston, t\u00eb blihet pena me t\u00eb cil\u00ebn do shkruajm\u00eb vazhdimin e k\u00ebtij libri, pothuaj asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb p\u00ebrfunduar. Nga ana tjet\u00ebr hieroglif\u00ebt e varg\u00ebzuara zbulojn\u00eb shpirtin dhe kultur\u00ebn e popujve t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb futur nd\u00ebr zogj, epitafet e vjetra nga memoria e pavdekshme e gurit dhe <em>matarug\u00ebve<\/em>, pastaj profilin e mbretit Ilir t\u00eb shum\u00ebzuar n\u00eb 4600 monedha apo obelisku prej guri n\u00eb rr\u00ebnojat e Diokles\u00eb me ndihm\u00ebn e hijes s\u00eb t\u00eb cilit matej koha e q\u00eb fillimisht do tregonte mund\u00ebsin\u00eb por dhe mohimin e jet\u00ebs s\u00eb amshuar. Mir\u00ebpo, q\u00eb n\u00eb poezin\u00eb vijuese kushtuar flutur\u00ebs n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb vendosur shpirti i Homerit, autori n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb suptile mish\u00ebron dogm\u00ebn atipike duke besuar se gjersa jeton Iliajada, do t\u00eb vazhdoj\u00eb edhe Lufta e Troj\u00ebs, andaj edhe barkat e luft\u00ebtar\u00ebve dhe t\u00eb dashnor\u00ebve do lundrojn\u00eb gjer n\u00eb mbarimin e bot\u00ebs. Dhe t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n<p>Qoft\u00eb t\u00eb jen\u00eb mbret\u00ebr apo lyp\u00ebs, luft\u00ebtar\u00eb apo poet\u00eb, t\u00eb njohur a t\u00eb panjohur, t\u00eb ftuar dhe t\u00eb paftuar, faktik apo fiktiv, t\u00eb gjith\u00eb aktor\u00ebt e ngjallur n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr kan\u00eb nj\u00eb trajtim t\u00eb ngjash\u00ebm n\u00ebn metaforat kulmore t\u00eb fisnik\u00ebruara me zhurm\u00ebn e gjithanshme t\u00eb legjendave, duke v\u00ebrtetuar k\u00ebshtu proverbin e vjet\u00ebr egjiptian \u2013 <em>Thuaje emrin tim dhe un\u00eb do t\u00eb ngjallem<\/em>. Autori e shnd\u00ebrron historin\u00eb dhe t\u00eb kaluar\u00ebn, vektor\u00ebt antropologjik\u00eb dhe dogmat teologjike, alegorin\u00eb dhe filologjin\u00eb e arke-bot\u00ebve n\u00eb rr\u00ebfimin e evokimeve fantastike, duke u v\u00ebllaz\u00ebruar n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb me fusnotat e (kvazi)historis\u00eb s\u00eb p\u00ebrtejme t\u00eb ndjekur apo q\u00ebllimisht t\u00eb harruar, gjersa ajo prap\u00ebseprap\u00eb \u00ebsht\u00eb, gjithsesi, m\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se e v\u00ebrteta!<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-941\" src=\"https:\/\/www.iwabogdani.org\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/392A78F7-D45A-4F77-80F5-F00EBF152FFE-225x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"300\" \/><\/p>\n<p>Mirash Martinovic<\/p>\n<p>Nuk mund dhe t\u00eb mos e pyes veten, a thua Mirash Martinoviqi pas <em>Kronik\u00ebs s\u00eb padukshme<\/em>, kur t\u00eb shikohet n\u00eb sip\u00ebrfaqen e pasqyr\u00ebs malazeze, do ta shoh\u00eb m\u00eb figur\u00ebn e tij. Si koleg\u00eb dhe mik i tij, i jap vetes liri t\u00eb them se ai m\u00eb par\u00eb do ta shoh\u00eb veten n\u00eb profilin e ndonj\u00eb liriku antik i cili, para m\u00ebngjesit, gjersa flem\u00eb, n\u00eb tavolin\u00ebn e mbr\u00ebmjes na ka l\u00ebn\u00eb shkres\u00ebn e vet n\u00eb gjuh\u00ebn latine apo greke, duke u kthyer n\u00eb streh\u00ebn e rr\u00ebnojave t\u00eb veta t\u00eb shpirt\u00ebruara nga epidemia e bot\u00ebs s\u00eb globalizuar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb procesion i till\u00eb magjik i shpirtit, etik\u00ebs dhe antik\u00ebs n\u00ebp\u00ebr koh\u00ebn e pam\u00ebshirshme, \u00ebsht\u00eb e mundur vet\u00ebm n\u00eb poezi. Pa dilem\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Boris Jovanoviq Kastel<\/strong><br \/>\n<em>P\u00ebrktheu n\u00eb shqip Qazim Muja<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Doli nga shtypi libri me poezi \u201cKronik\u00eb e padukshme\u201d e autorit t\u00eb njohur nga Mali i Zi Mirash Martinovi\u00e7. Libri \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer nga Smajl Smaka, nd\u00ebrsa \u00ebsht\u00eb botuar nga Edicioni Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Botimeve IWA BOGDANI. Kronik\u00eb e padukshme \u00ebsht\u00eb nj\u00eb liber me poezi lirike, ku autori shkruan me kujdes p\u00ebr temat q\u00eb flasim p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb. [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":940,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[166,164],"tags":[],"book_author":[],"book_publisher":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/936"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=936"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/936\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=936"},{"taxonomy":"book_author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_author?post=936"},{"taxonomy":"book_publisher","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iwabogdani.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/book_publisher?post=936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}