Poezi nga DANIELA ANDONOVSKA-TRAJKOVSKA, Maqedonie Veriut

DANIELA ANDONOVSKA-TRAJKOVSKA

Daniela Andonovska Trajkovska, PhD (1979, Bitola, Maqedonia e Veriut), është poete, shkrimtare, studiuese, kritike letrare, përkthyese, redaktore dhe profesoreshë universitare. Ajo është bashkëthemeluese e Qendrës për Letërsi, Art, Kulturë, Retorikë dhe Gjuhë pranë Fakultetit të Edukimit në Bitola, ku punon si profesoreshë universitare, si dhe anëtare e Akademisë Sllave për Letërsi dhe Art në Varna, dhe aktualisht presidente e Shoqatës së Shkencave të Maqedonisë – Bitola. Ajo është autore e 18 librave në gjuhën maqedonase (poezi, prozë, kritikë letrare, dhe libra shkencorë) dhe e 8 përmbledhjeve poetike në anglisht, arabisht, italisht, polonisht dhe rumanisht, të botuara në SHBA, Indi, Emiratet e Bashkuara Arabe, Itali, Poloni dhe Rumani. Ka fituar disa çmime të rëndësishme letrare: “Krste Chachanski” (2018); “Karamanov” për veprën Gjak Elektronik(2019); “Avangarda Letrare Maqedonase” për librin Shtëpia e Kontrasteve (2020); “Abduvali Qutbiddin” (2020, Uzbekistan); çmimin ndërkombëtar “Premio Mondiale Tulliola–Renato Filippelli” në Itali për Gjak Elektronik (2021); “Çmimin e Ekselencës – Qyteti i Galateo – Antonio De Ferraris” (Itali); Çmimin për Kritikë Letrare në vitin 2022 nga Rrethi Letrar në Bitola; Çmimin e Poezisë “Dritero Agioli” (Shqipëri, 2023); Çmimin Naji Naaman (2023); Çmimin e Poezisë “Mihai Eminescu”, medalje të artë dhe njohjen si ambasadore kulture në Rumani nga Akademia “Mihai Eminescu” (2023); si dhe “Aco Shopov” për poezi (çmimi më i rëndësishëm kombëtar i Shoqatës së Shkrimtarëve të Maqedonisë, 2021), ndër të tjera. Poezia e saj është përkthyer në 40 gjuhë. 

Përktheu nga Anglishtja Jeton Kelmendi

SYTË PLOT DHE’ E SHPIRTI PLOT QIELL

Kënga po zgjonte telat e vokalit të qiellit,
ndërsa migrena vallëzonte mbi Tokë
me një trëndafil me gjemba në gojë.

Qielli, në çarje, s’e shihte Tokën,
dhe Toka, në pikëllim, s’e dëgjonte qiellin.

Dhe kur zogu që këndonte në degë
filloi ta dhuronte qiellin
sikur të ishte ushqim për shpirtin,
engjëjt dhe migrena
u panë në sy, të ndezur me trishtim,
dhe më në fund pushuan në paqe.

Me sytë plot dhe’
dhe shpirtin plot qiell
u kthyem në shtëpi.

JETA MBI NJË VIJË

ka shumë njerëz që jetojnë mbi një vijë gjatë gjithë jetës

zgjohen në orën 6
me pika të kripura në sy
shkojnë në punë në 7:30
me engjëj të gdhendur në mendimet e tyre
në 10:30 pinë kafe
– syri në mur u numëron gradët
në 16 kthehen në shtëpi
– një hap më afër zeros
në 17 luajnë pingpong
mbi tryezën e kuzhinës
– loja shumëzohet në pasqyrë
dhe fjalët bien poshtë vijës së thyesës
në 18 fshehin mbetjet e mendimeve të tyre të thyera
në 20 qajnë për ditën e humbur dhe i premtojnë vetes
se që nga nesër do të marrin frymë në më shumë se dy dimensione
në 22
flenë në boshtin X përballë televizorit
në 3 zhvendosen në dhomën e gjumit
që të mund të zgjasin vijën
nga një pikë në tjetrën
nga një segment në tjetrin

ka shumë njerëz që nuk e dinë
se kanë jetuar mbi një vijë gjithë jetën.

KËNDET NË JETËT TONA

kur të piqemi si pika jokolineare
në mitrën e shekullit
dhe kur këndi zero
ta ndjejë pulsin në kyç
do të lindim nga këndi i mprehtë
në botën pa kënde
– megjithëse ende s’e dimë
dhe shohim vijat zigzag në çdo gjë.

po shpikim teorinë e evolucionit
që të mbijetojmë në këndin qendror
të vdekjes sonë.

gjatë gjithë jetës kemi hedhur
kënde të mprehta
nga maja më e lartë e malit
dhe pastaj, në duart e Sizifit,
si topa,
rrokullisemi poshtë në këmbët e malit.
– vetëm atëherë i kemi të gjitha këndet në anën tonë,
sepse 360 gradë janë brenda nesh,
dhe papritur, në atë çast të saktë,
na zë depresioni:
s’e shohim dot rrethin
për shkak të rënies.

TRIANGULL IZOSCEL[1]

E kam kufizuar vijën me dy pika
dhe një tjetër të njëjtë e vendosa në majë,
i mbivendosa,
që të mund ta fsheh njërën nën tjetrën,
që të mund të them se janë të miat të dyja
edhe pse nuk janë,
që të mund të them se janë të njëjta
edhe pse nuk janë,
që të mund të them se janë mish
edhe pse nuk janë.

E gudulita njërën nga vijat
në barkun e saj,
dhe me dy gishta ia ngrita kërthizën.

Ajo u shtri si një kasolle
në mes të pyllit.

E kufizoi hapësirën.

Në tre gozhda e vari ditën,

Dhe unë hyra brenda vetëm,
me një çati mbi shpinë,

me një gur në bukën time.

KAPSULA E KOHËS

Diku, dikush po na pret me besnikëri
në mes të mendimeve endacake,
pas shikimeve të stacioneve të autobusëve
që i mirëpresin dhe i përcjellin ëndrrat
në të cilat rilindim përsëri e përsëri,
që e tashmja jonë të zgjasë
në të gjitha qytetet që bëjnë autostop
nëpër rrugët kryesore,
në vendet që udhëtojnë jashtë vetes
për të njohur kufijtë e tyre.

Diku në të ardhmen, dikush po na pret
të na ndihmojë me bagazhin
nën të cilin s’e njohim më veten,
kur festojmë momentet
e së tashmes sonë të dikurshme.

Diku, thellë në të ardhmen tonë,
dikush është varrosur
dhe po na pret me besnikëri.

[1] Greqisht – Trekëndësh që ka brinjë të Barbara