Author: iwabogdani

World Congress of Poets 2026. Pristina – Kosovo. The program

WORLD CONGRESS OF POETS 2026

Prishtina, Republic of Kosovo

September 25–30, 2026

SYNOPSIS OF THE PROGRAM

The World Congress of Poets 2026 will be held in Prishtina, Kosovo, from September 25 to 30, 2026, bringing together distinguished poets, writers, translators, scholars, and cultural representatives from around the world. The Congress aims to promote intercultural dialogue, literary cooperation, and the universal values of poetry as a bridge among peoples and cultures.

September 25, 2026 (Friday)

Arrival and Official Opening Ceremony

  • Arrival of international delegates and poets at Prishtina International Airport.
  • Transfer and accommodation at the official Congress at Emerald hotel.
  • Registration of participants.

19:30 – Official Opening Ceremony

  • Venue: Exclusive Hall of the Congress Hotel.
  • Welcome addresses by organizers and distinguished guests.
  • Introduction of participating delegations.
  • Cultural and artistic program.
  • Reception and networking.

September 26, 2026 (Saturday)

Poetry and Peace in the World

Breakfast at the hotel

10:00 – International Literary Forum

  • Venue: Faruk Begolli Theatre, AAB College, Prishtina.
  • Theme: “Poetry and Peace in the World.”
  • Presentations and discussions by international poets and scholars.

Special Session

  • Conference and cultural presentation by the Chinese Delegation.

13:00 – Lunch

  • Hosted at AAB College.

Afternoon

  • Free time for participants to visit:
    • Historical monuments of Prishtina
    • Museums
    • Cultural and heritage sites

19:30 – Official Congress Dinner

September 27, 2026 (Sunday)

Literary Excursion to Historic Prizren

9:00 – Departure by bus to Prizren

11:00 – International Poetry Reading

  • Venue: Main Square of Prizren.
  • Open-air literary gathering featuring poets from participating countries.

13:00 – Lunch in Prizren

Afternoon

  • Guided visits to the city’s cultural and historical landmarks:
    • Prizren Fortress
    • Sinan Pasha Mosque
    • Orthodox Monastery
    • Historic Old Town
    • Other heritage sites

Evening

  • Return to Prishtina by bus.

19:30 – Dinner at the hotel

September 28, 2026 (Monday)

Poetry in Nature – Gadime Marble Cave

10:00 – Visit to Gadime Cave

  • One of Kosovo’s most remarkable natural monuments, internationally known for its rare marble crystal formations.

Poetry Readings Inside the Cave

  • Selected readings by 20 poets in the unique natural setting of the cave.

13:00 – Lunch

  • At a major restaurant near Prishtina.

Evening Gala Ceremony

  • Presentation of literary awards, recognitions, and special distinctions.
  • Cultural performances and artistic program.

September 29, 2026 (Tuesday)

Poetry among the Rugova Mountains

Morning Departure to the Rugova Mountains

12:00 – International Poetry Readings

  • Venue: Natural Amphitheater of Rugova.
  • Readings by 20 selected poets from different countries.

Award Ceremony

  • Presentation of honorary titles, literary distinctions, and special recognitions.

15:00 – Lunch in Rugova

20:00 – Farewell Dinner in Peja

  • Cultural evening featuring local traditions and international friendship.

Return to Prishtina

  • Transportation by bus to the Congress hotel.

September 30, 2026 (Wednesday)

Closing of the Congress

Breakfast at the hotel

  • Farewell meetings and networking among participants.
  • Official closing of the World Congress of Poets 2026.
  • Departure and transfer of delegates to Prishtina International Airport.

Congress Vision

The World Congress of Poets 2026 seeks to celebrate poetry as a universal language of peace, understanding, and human dignity. Through literary forums, cultural encounters, poetic readings, and visits to Kosovo’s historical and natural landmarks, the Congress will foster international friendship and strengthen the global community of poets.

Emerald hotel for World Congress of Poets

Dear Mr. Jeton,
I hope this message finds you well.
We are pleased to confirm the pre-reservation of rooms for the participants of the World Congress of Poetry, which will take place from 25 to 30 September 2026.
For this event, we are offering special accommodation rates as follows:
  • Single occupancy room: 115€ per night (BB)
  • Double occupancy room: 135€ per night (BB)
Participants who wish to make a reservation are kindly requested to send an email to our official reservation address atreservation@emeraldhotel.info, indicating that they will be attending the World Congress of Poetry (WCP).
Please note the following deadlines:
  • Reservation deadline: 31 August 2026
  • Payment deadline: no later than 10 September 2026
Detailed payment procedures will be communicated directly to each guest at the time of booking.
For any further information or assistance, please feel free to contact the hotel at your convenience.
We look forward to welcoming your guests.
Kind regards,
Leoranda
Front Office Clerk
Prishtinë – Skopje Highway
10000 Prishtina – Kosova
Tel. +383 (0)38 588 888
Reservation@EmeraldHotel.info

Invitation to World Congress of Poets 2026

OFFICIAL ANNOUNCEMENT

We are pleased to announce that the World Congress of Poets will be held in Prishtina,
Republic of Kosovo, from September 25 to September 30, 2026. This international congress, now in its 45th edition, brings together poets from all over the world to promote poetry, cultural dialogue, and artistic collaboration. September 25 is designated as the arrival day for participants. Prishtina offers excellent flight connections with many European cities and beyond, making travel convenient and accessible. During the congress, all participating poets will have the opportunity to read their works in organized poetry sessions. Additionally, an international poetic anthology will be prepared and published, featuring selected poems from the participants.
Poets who wish to participate are invited to send their materials to the official email:
worldcongressofpoets26@gmail.com
Submissions should be structured as follows:
 First, indicate the country of origin,
 Then provide full name (first and last name),
 Followed by a short biography (250–300 words),
 And finally three (3) poems in English.

Further details regarding accommodation, hotel arrangements, and booking options will be
announced soon through official channels. This is a special opportunity to be part of an important international event and to share your poetic voice on a global stage. We look forward to welcoming you to Prishtina!

With Respect:
Prof. Jeton Kelmendi PhD

 

It is our great pleasure and honor to invite you to attend our 45th World Congress of Poets, which will be held form September 25thto 30th, 2026, in Pristina, Kosovo under the theme “Together for peace”.

Dear poets,

It is a great pleasure and a distinct honor for us to extend this official invitation to you to participate in the World Congress of Poetry, which will be held in Prishtina, Kosovo, from September 25 to 30.

In recognition of your outstanding contribution to contemporary European and world literature, as well as your role as a powerful poetic and intellectual voice, your presence at this major event would be a special honor and a significant added value for the entire international community of poets.

This congress will bring together poets, scholars, and cultural figures from around the world, with the aim of promoting cultural dialogue, literary cooperation, and strengthening our shared mission for peace and understanding through poetry.

The congress program will include:

  • international poetry readings
  • academic discussions and roundtables
  • book promotions and cultural activities
  • cultural visits in the city of Prishtina and beyond

It would be our particular pleasure for you to attend as an honored guest, and to present your poetic work within the planned sessions. We kindly ask you to confirm your participation at your earliest convenience so that we may proceed with the necessary organizational arrangements.

Hoping for your esteemed presence, we extend our highest consideration and warmest regards.

Poezi nga Anton Marku, Vjenë

Anton Marku lindi më 1971 në Gjakovë. Ka 18 vjet që jeton dhe punon në Austri. Shkruan kryesisht poezi për të rritur. Deri më tani ka botuar gjashtëmbëdhjetë libra me poezi dhe tregime, disa prej të cilëve janë përkthyer edhe në gjuhën angleze, gjermane, italiane, suedeze, ruse, perse, arabe, greke, rumune dhe kroate. Ai është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës, i Lidhjes Ndërkombëtare të Shkrimtarëve IWA Bogdani, i Lidhjes së Krijuesve Shqiptarë në Mërgatë, i Lidhjes së Shkrimtarëve të Austrisë, i PEN Klubit të Austrisë, i klubit letrar ‘‘Gjon Nikollë Kazazi” të Gjakovës si dhe i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Austri ‘‘Aleksandër Moisiu’’ Vjenë.

Cikël me poezi nga Anton Marku, 02.04.2026

Është një qiri
që askush nuk mund ta ndezë
pos teje

PA GJETHE

Në cilën borë u fsheh
gjithë ai dimër
kur njësoj
u vishnin e u zhvishnin
të dielat tona në fundjavë? 

Të dehur me gotën e parë
lidhur për shtrat
pangopshëm 

Dhjetëra herë
nisur nga e para

Atë vit
aq e pa mëkatshme
dukej e bardha 

Para saj
gjithçka tjetër humbte peshe.

BRYMË

Ditën që do të ikësh
mos e përplas derën

Pas shpine
mos i puth gishtat një tjetri

Nuk patëm kohë për më tepër
rrugët na bënë udhëtarë

Do të mbetesh brymë
që fle në duart e mia

E vonuar në ardhje
e ngutur në shkuarje

E padenje për kthim.

 

VETËM TI

Është një qiri
që askush nuk mund ta ndezë
pos teje

Është një prag dere
që pret hapat e tu

Është një dhomë
që lutet për kthimin tënd

Jam unë
me kokën mbështetur për mur
ulur mbi prag
me një qiri në dorë.

MAJI

Maji do të vijë
e ne do të duhemi përsëri

Në të sotmen e dikurshme
gojëve do të lëshojmë puthje

Që dita të mos e ndajë
atë që nata bashkon.

DËSHIRË

A ka më mirë
se të më mbulojë dimri
në gjoksin tënd

Vesë të bëhem
përreth buzëve tua

Pafundësisht të zgjasë
përkohshmëria jonë.

Poezi për Naim Frashëri nga Athanase Vantchev de Thracy, përktheu Jeton Kelmendi

Foto: Jeton Kelmendi, Athanase Vantchev de Thracy dhe Shaip Emërllahu, Tetovë 2015

Athanase Vantchev de Thracy, Francë

Athanase Vantchev de Thracy (1940-2021) Athanase Vantchev de Thracy është pa dyshim njëri nga poetët më të mëdhenj bashkëkohorë francezë. I lindur më 3 janar 1940, në Haskovo të Bullgarisë, ky poliglot me kulturë të jashtëzakonshme, studioi për shtatëmbëdhjetë vjet me radhë në disa nga universitetet më të njohura të Evropës, ku fitoi njohuri të thella për letërsinë, kryesisht për poezinë botërore.
Athanase Vantchev de Thracy është autor i dhjetëra vëllimesh me poezi (të shkruara në varg klasik dhe të lirë), ku ai shkruan të gjitha llojet e lirikës: odën, sonetin, poezinë idilike-pastorale, baladën, elegjinë, rondon, satirën, himnin, epigramin, epitafin etj. Ai ka publikuar gjithashtu një numër monografish si dhe punimin e doktoraturës, Simbolika e dritës në poezinë e Paul Verlaine-it. Në bullgarisht, ai shkruan një studim për shkrimtarin epikurian Petronie, të mbiquajtur Petronius Arbiter Elegantiaru, i preferuari i perandorit Neron, autor i romanit klasik Satirikoni, si dhe një studim në gjuhën ruse me titullin Poetika dhe metafizika në veprën e Dostojevskit. Duke qenë një njohës shumë i mirë i antikitetit, Athanase Vantchev de Thracy ka shkruar mjaft artikuj për poezinë greke e latine. Kurse gjatë qëndrimit të tij prej dy vjetësh në Tunizi, ai boton njëra pas tjetrës tri vepra kushtuar dy qytezave punike tuniziane: Monastir-Ruspina – ana e tejdukshme, El-Djem-Thysdrus – e fejuara e kaltërsisë dhe Mozaikët e qytetit të Thysdrus-it.

Ai studion për shumë vite me radhë islamin dhe vendet e Lindjes si Sirinë, Turqinë, Libanin, Arabinë Saudite, Jordaninë, Irakun, Egjiptin, Marokun, Tunizinë, Mauritaninë dhe Taxhikistanin, ku kalon edhe një pjesë të jetës së tij. Në këtë periudhë, ai përshtat në gjuhën frënge veprën historike të Mustafa Tlass-it, Zenobie, mbretëresha e Palmyre-s.

Ai qëndroi gjithashtu dy vjet në Rusi (1993-1994) për të studiuar poezinë ruse. Përkthyes i një plejade të tërë poetësh, Athanase Vantchev de Thracy është nderuar me shumë çmime letrare kombëtare e ndërkombëtare, midis të cilëve me Çmimin e Madh Ndërkombëtar të Poezisë Solenzara. Ai është laureat i Akademisë Franceze, anëtar i Akademisë Evropiane të Shkencave, Arteve dhe të Letërsisë, Docteur Honoris Causa i Universitetit të Veliko Tarnovo-s, në Bullgari; laureat i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Francës, anëtar i PEN Club-it francez, i Shoqatës së Shkrimtarëve Francezë si dhe i Shtëpisë së Shkrimtarëve dhe të Letërsisë në Francë. Poezitë e tij janë përkthyer në shumë gjuhë të huaja. Deri më tani ka botuar 47 libra me poezi, ka përkthyer 52 libra në gjuhen frënge, ndërsa poezitë e tij janë përkthyer në dhjetëra gjuhë të huaja.

Disa nga vepra poetike:

– Flakërime (1970).
– Hije e marrëzi (1971).
– Polyhymnia (1981)
– Libri i transparencave (1981)
– Orë e Stinë (1981)
– Ti, Virgjëreshë e zjarrit (1985), ribotuar më 2001 dhe 2002
– Oazë, fytyrë drite (1986)
– Strofa pentakorde (1986)
– Animula vagula, blandula (1986)
– Sonetet e Damaskut (1987)
– Elozh dritës (1987)
– Libër për oktavat (1987)
– Leptis-Minor (sonete romane)
– Përmbi Fjalët (1988)
– Anamnezë (1991), ribotim i zgjeruar(2006)
– Vetmia e Tridhjetë (1992)
– Trallisje, pasuar nga Shkëlqimet (1992)
– Këngë homofonike (1997)
– Zëra të bukur antikë (2000)
– Befas, një drithërimë engjëllore (2000)
– Momente përjetësie (2001)
– Anale dhe përshpirtje (2002
– Epopteia ( Soditje sublime) 2003.
– Elegji (2003)
– Ora e Nëntë (2004)
– Mëshirë, o Zot! (2005)
– Kështu bëhen njerëzit (2006)
– Dhe deti kthehej në këngë (2007)
– Vizione zemre (2008)
– Edhe një herë për poezinë hyjnore (2009)

 

NAIM FRASHËRI

“Frymojnë …
Librat dhe fjalët vijnë pandarë,
e nganjëherë, pandarë lind bashkimi”.

                                    Djalâl ad-Dîn Muḥammad Rûmî

Freski Shqipërie
Këtu vjeshtë e varrosur
Sipas frutave të bollshme të verës!

Era mbart plagët e vendit
Përtej livadhet gjelbëruara
Dhe hëna e bën folenë e saj
Në flokët
E vajzave Shqiptare!

Naim, vëllai im, miku im,
Fjalët e tua, si me gaz
Pikojnë
Gënjeshtra në buzët e mia
Kush ëndërron lirinë dhe dashurinë!

Stuhitë jetojnë
Armëve tuaj delikate
Dhe tunden shkëmbinjtë e urrejtjes
Në gojët tona!

Të bardh Shqipëria dhe ti,
Dy shkëlqime në një shpirt,
Dy marramendje në një zemër!

Aromatike mendimet tua
Pinë në të gjitha detet ujë të ngrohtë
Bukurinë e krye-natyrave
Dhe heshtjet sekrete
Thellësisht padepërtueshëm të Perëndisë!

Mrekullia e perimetrit Ô
Gjëra Pafund
Pëllumb që lënë gjurmë krahët e tij
Alfabeti i ëmbël i dashurisë!

Shok i netëve të mia të shpejta,
Zëri juaj shëron dhimbjen,
Zemrat që bërtasin
Ata që kanë shkuar larg
Puthjeve tona!

Kam lexuar librin tënd, këto linja kaltëroshe
Dua të paraqesë fytyrën time kundër
linjave me ngjyra të ndezura
Shkruar më parë nga dora jote e aplikuar
Sipas diktimit që flakëron
Engjëlli i dijes hyjnore!

Shqipëria, je e trishtë
Shih derdhjen mbi sinqeritetin tënd tunikë
Këngëtari i jashtëzakonshëm i tokave ilire?

Buzëqesh, vëllai im në fushën e Bukurisë
Mos kini frikë, Frashëri, shoqëruesi im
Në dritën e besimit,
Ne vdesim në jetë,
Por jeta është ende gjallë
Dhe dashuria e vazhdueshme e popullit tënd
Kopertina shkëlqen kujtesën tuaj
Dhe siguron thesarin e pafund
Të poezive tua!

Paris, 30 shtator 2013

Përktheu nga frëngjishtja: Jeton Kelmendi

Bogdani International awards 17. 02. 2026

International Writers Association “Pjetër Bogdani”

The International Writers Association “Pjetër Bogdani” (IWA Bogdani) has awarded the annual “Bogdani” Prizes for the year 2026, honoring distinguished international personalities in the field of literature. According to the official certificates, the awards are granted with special motivations for high achievements in poetry, translation, and international literary activity. These annual prizes are presented every year on February 17.

This year’s laureates are:


Elina Nariman (Iran) – “For institutional performance in World Congress of Poetry”


Ayhan Niyanci (Azerbaijan) – “For high level in Poetry and international performance”


Mariela Cordero (Venezuela) – For high level in poetry and international presence


Tang Shi (China) – For high level in poetry and international performance


Yu Xia (China) – For high level in poetry and international translation


Stanley H. Barkan (USA) – “International Poet of the Year”


Maria Lisella (USA) – For high level in poetry and international performance


Adelina Pali (Albania) – For high level in poetry and international poetic activities

IWA “Pjetër Bogdani,” headquartered in Brussels and Prishtina, is an international literary organization that promotes cultural dialogue, human values, and cooperation among writers worldwide. It organizes congresses, festivals, publications, and literary awards, serving as a bridge between different cultures and languages. Through the “Bogdani” Prizes, the association aims to affirm high-quality creativity an d encourage the spirit of solidarity and peace through the art of the written word.

With respect,

President of IWA Bogdani
Prof. Jeton Kelmendi

PROMEMORIE PËR AZEM SHKRELIN NË 88-VJETORIN E LINDJES SË TIJ – Nga Jeton Kelmendi

PROMEMORIE PËR AZEM SHKRELIN NË 88-VJETORIN E LINDJES SË TIJ

           Nga Jeton Kelmendi

Në historinë e kulturës shqiptare, emri i Azem Shkrelit qëndron si një gur themeli mbi të cilin u ndërtuan vizione, institucione dhe vlera që i dhanë frymë moderne letërsisë dhe mendimit tonë kombëtar. Në 88-vjetorin e lindjes së tij, përkujtojmë jo vetëm poetin e madh, por edhe njeriun e kulturës, fjalëmaturin dhe mendimtarin që e kuptoi fjalën si përgjegjësi publike. Azem Shkreli ishte zë i kohës së vet, por edhe paraprijës i kohëve që do të vinin. Poezia e tij u shkrua me një gjuhë të kthjellët, të kursyer, por me ngarkesë të thellë etike e filozofike. Ai e hoqi poezinë nga retorika e zbrazët dhe e vendosi në shërbim të njeriut, të dinjitetit dhe të së vërtetës. Në vargjet e tij, fjala nuk zbukuron për të fshehur, por ndriçon për të zbuluar. Kjo e bëri Shkrelin një autor të domosdoshëm për breza lexuesish dhe krijuesish. Kontributi i tij për kulturën shqiptare nuk u kufizua vetëm në letërsi. Azem Shkreli ishte një arkitekt i institucioneve kulturore në Kosovë, një mendje organizuese që e kuptoi se kultura ka nevojë për struktura të qëndrueshme, për mbështetje dhe vizion afatgjatë. Si drejtues dhe organizator, ai hapi hapësira për shkrimtarët e rinj, i dha zë krijimtarisë shqipe dhe e mbrojti identitetin kulturor në kohë të vështira, kur fjala shqipe ishte edhe akt rezistence.

Në një realitet politik e shoqëror të mbushur me trysni, Azem Shkreli e mbajti kulturën si një formë të lartë të dinjitetit njerëzor. Ai besonte se dija dhe arti janë forca që nuk mund të mbyten, se një popull jeton aq sa flet, shkruan dhe mendon në gjuhën e vet. Për këtë arsye, ai ishte jo vetëm poet, por edhe edukator shpirtëror, që ndikoi në formimin e vetëdijes kulturore shqiptare. Në poezinë e Shkrelit, njeriu është gjithmonë në qendër: me dhimbjet, dilemat, shpresat dhe përgjegjësitë e tij. Ai nuk e idealizoi jetën, por as nuk ra në pesimizëm. Vepra e tij është një ekuilibër i rrallë mes revoltës dhe urtësisë, mes guximit për të thënë të vërtetën dhe maturisë për ta thënë me dinjitet. Kjo e bën poezinë e tij aktuale edhe sot, në një kohë kur fjala shpesh humb peshën e saj.

Po të ishte sot mes nesh, Azem Shkreli do të ishte një zë kritik, por i drejtë. Ai do të fliste kundër banalizimit të kulturës, kundër shndërrimit të artit në mall të përkohshëm dhe të dijes në dekor. Do të kërkonte seriozitet në arsim, përgjegjësi në media dhe integritet në krijimtari. Me siguri do të ishte pranë të rinjve, duke i nxitur të lexojnë, të mendojnë dhe të mos pranojnë lehtë kompromiset me mediokritetin. Shkreli i sotëm do të na kujtonte se kultura nuk është zhurmë, por thellësi; se fjala e shkruar ka peshë vetëm kur buron nga ndërgjegjja. Ai do të kërkonte që institucionet kulturore të mos jenë thjesht emra, por misione aktive; që libri të mos jetë dekor, por udhërrëfyes dhe që poeti të mos jetë spektator, por pjesëmarrës i përgjegjshëm në jetën shoqërore.

Në këtë 88-vjetor, Azem Shkreli na fton ta rilexojmë jo vetëm veprën e tij, por edhe vetveten. Na fton të pyesim se çfarë bëjmë me fjalën, me dijen dhe me lirinë që na është besuar. Kujtimi i tij nuk është vetëm nderim për të shkuarën, por detyrim për të ardhmen. Sepse Azem Shkreli mbetet një ndërgjegje e gjallë e kulturës shqiptare dhe një zë që vazhdon të na thërrasë drejt thellësisë, dinjitetit dhe përgjegjësisë.

Prishtinë me 10 shkurt 2026

 

Promemorie për Ibrahim Rugoven nga Jeton Kelmendi

PROMEMORIE PËR IBRAHIM RUGOVA
(Një lexim akut i mungesës, pas 20 vjetësh)

Nga Jeton Kelmendi

Kanë kaluar njëzet vjet nga shkuarja në amshim e Ibrahim Rugovës, por koha, kjo kategori filozofike që ai e njihte mirë, deshmon se nuk e ka shndërruar në një të shkuar. Përkundrazi, koha e ka bërë më të pranishëm si mungesë, dhe mungesa, në filozofi, shpesh flet më fort se prania. Rugova sot nuk është thjesht kujtim historik, jo sepse ai është një pyetje e hapur morale drejtuar shoqërisë së Kosovës: a e kemi kuptuar lirinë për të cilën ai punoi me durim pothuaj stoik? A e kemi kuptuar ende se të përbashkuar ia dalim, për ku jemi nisur?…

Kjo promemorie nuk është vetëm një përkujtim ceremonial. Është një rikthim i ndërgjegjshëm te madhështia e veprës së Rugovës dhe një reflektim i thellë mbi zbrazëtinë që ka lënë pas. Në një kohë kur zhurma shpesh zëvendëson arsyen dhe nxitimi errëson maturinë, Rugova mbetet simbol i një politike të mendimit, të durimit dhe të dinjitetit njerëzor. Në ketë përvjetor nuk synohet vetëm përshkrimi i veprës së tij, sepse është thënë dhe thohet nga ata dhe ato që e njohen dhe e çmojnë vepren e tij kapitale në shërbim të popullit dhe paqes, por leximin e saj si mendim akut i filozofisë në veprim.Sepse Rugova nuk ishte vetëm politikan, ai ishte një mendimtar që vepronte në histori me vetëdijen se historia është e përkohshme, ndërsa vlerat janë afatgjata.

Arkitekti moral i shtetësisë dhe Ontologjia e qetësisë: Rugova si kundërfigurë e dhunës

Shpesh thuhet se Rugova ishte “presidenti historik”. Por kjo është një përkufizim i pamjaftueshëm. Ai ishte arkitekti moral i shtetësisë së Kosovës. Para se Kosova të bëhej shtet juridik, ajo u bë shtet në mendjen dhe në ndërgjegjen e qytetarëve të saj. Rugova e ndërtoi këtë ndërgjegje me durim, me simbolikë dhe me besim të palëkundur në të drejtën historike. Ai krijoi institucione paralele jo për të sfiduar me dhunë, por për të dëshmuar se një shoqëri mund të vetëorganizohet edhe në kushte shtypjeje. Shkollat, universitetet, strukturat politike, të gjitha këto ishin shprehje e një vullneti kolektiv për të mbijetuar me dinjitet.

Në thelb, Rugova ndërtoi një ontologji të qetësisë. Dhe kjo nuk është diçka që nuk shihet, apo diçka që nuk dallohet mirë.Në një realitet ku dhuna synonte të bëhej ligj i ekzistencës, ai zgjodhi të jetojë dhe të veprojë sipas parimit se qenia njerëzore nuk realizohet përmes shkatërrimit të tjetrit, por përmes ruajtjes së vetvetes. Kjo zgjedhje e tij ishte thellësisht filozofike: një refuzim i logjikës hobbesiane të “luftës së të gjithëve kundër të gjithëve” dhe një afirmim i idesë se shoqëria mund të ndërtohet mbi marrëveshje morale, jo vetëm mbi forcë. Natyrisht se kësaj logjike i printe fakti se forca reale e popullit shqiptar nuk ishte e atillë që mund të përballej me një luftë të hershme, por natyrisht se asnjëherë nuk e ksihte përjashtuar ketë veprim, por me kohën më të favorshme dhe ketë e bëri me stil.

Rezistenca paqësore e Rugovës nuk ishte një strategji taktike e përkohshme, ajo ishte një etikë ekzistence. Ai e kuptoi se dhuna e imponuar nga pushteti shtypës synonte jo vetëm trupin, por edhe shpirtin e njeriut. Duke refuzuar dhunën, ai refuzoi ta lejonte armikun të përcaktonte mënyrën e qenies së popullit të tij.

Epistemologjia e durimit: dija si formë rezistence

Si dijetar i formuar në letërsi dhe mendim kritik, Rugova besonte se dija është forma më e lartë e rezistencës afatgjatë. Në kuptimin epistemologjik, ai e shihte të vërtetën jo si diçka që imponohet me forcë, por si diçka që ndërtohet gradualisht, përmes argumentit, kujtesës dhe vazhdimësisë kulturore. Interesante se kjo qasje në një rajon të njohur tradicionalisht si fuqi baroti, zgjoj kërsherinë e opinionit botëror, duke u bërë një symbol universal i paqes dhe besimit në paqe.

Ai e dinte se pushtetet represive frikësohen më shumë nga mendimi i organizuar sesa nga arma e rastësishme. Prandaj, mbrojtja e shkollës, e gjuhës, e librit dhe e identitetit kulturor ishte për Rugovën një akt po aq politik sa çdo deklaratë diplomatike. Në këtë kuptim, ai ishte i bindur se një popull që mendon nuk mund të zhduket.

Etika e përgjegjësisë: politika si shërbim, jo si sundim

Irbrahim Rugova e praktikoi politikën si etikë të përgjegjësisë, jo si art të pushtetit për pushtet. Ai nuk kërkoi kurrë dominim personal, përkundrazi, ai u përpoq të ishte instrument i një vullneti kolektiv, duke e vënë veten shpesh në pozitë të vetëpërmbajtjes dhe heshtjes. Në filozofinë morale, kjo do të quhej virtyt i maturisë (phronesis) – aftësia për të vepruar drejt në rrethana të ndërlikuara, pa rënë në ekstrem. Rugova e dinte se fitorja e menjëhershme mund të jetë humbje afatgjatë, dhe se kompromisi moral shpesh është më i rrezikshëm se kompromisi politik.
Sot, njëzet vjet pas shkuarjes së tij në amshim, Kosova është shtet. Por pyetja thelbësore mbetet: a është ajo shtet me vizionin e Rugovës? Mungesa e tij nuk është thjesht mungesë fizike; është mungesë e etikës politike, e durimit strategjik dhe e respektit për mendimin ndryshe. Në diskursin e sotëm politik shpesh mungon qetësia e Rugovës, aftësia për të dëgjuar dhe për të pritur. Ai na mësoi se koha mund të jetë aleate, nëse di ta lexosh historinë. Sot, kur shpesh kërkohen zgjidhje të shpejta për probleme të thella, Rugova do të na kujtonte se shtetet nuk ndërtohen me ngut, por me mençuri.

Simbolika e heshtjes: metafizika e fjalës së pashqiptuar

Heshtja e Rugovës nuk ishte boshllëk. Mendoj se ishte hapësirë ku mendimi merrte formë. Në një botë të zhurmshme, ai e shndërroi heshtjen në gjuhë. Kjo e afron figurën e tij me traditën filozofike të mendimtarëve që besonin se jo çdo e vërtetë duhet të bërtitet, sepse e vërteta e thellë shpesh kërkon qetësi për t’u kuptuar. Shalli i tij, librat, mënyra e të ecurit dhe e të folurit, të gjitha këto nuk ishin rastësi, por shenjë e një vetëdijeje simbolike. Mos të harrojmë se Rugova ishte symbolist, aq sa edhe këmbëngulës në mendimet e tij racionale.  Rugova e kuptonte se politika është edhe teatër i shenjave, por ai zgjodhi një teatër pa patetizëm, pa dhunë vizuale, pa ekzagjerim. Ishte simbolik dhe u bë symbol i një epoke.

Mungesa si kategori filozofike: pse Rugova na mungon më shumë sot

Pas njëzet vjetësh, mungesa e Rugovës është bërë më e thellë sepse realiteti ka ndryshuar, ndërsa nevoja për vlera jo. Sot, kur politika shpesh rrëshqet drejt cinizmit, Rugova na mungon si ndërgjegje kritike. Jo sepse ai kishte përgjigje për çdo gjë, por sepse dinte të shtrojë pyetjet e duhura.

Jeta na mëson se mungesa nuk është thjesht boshllëk, por është thirrje për përgjegjësi. Mungesa e Rugovës na pyet: a e kemi shndërruar lirinë në vlerë, apo vetëm në instrument? A kemi ndërtuar shtet, apo vetëm mekanizma pushteti? A jemi në lëkuren tone identitare, apo jemi duke u tjetërsuar?
Të gjitha këto pyetje dhe të tjera të kësaj nature do të mund t’u jepnim përgjigje, nëse e njohim Rugoven dhe qasjen e tij që i themi Rugovizëm. Akemi nevojë ne si shoqëri për ketë doctrine: Po, dhe shumë.

Dhe me që ra fjala për ketë qasje, mendoj se duhet ruajtur si trashegimi. Trashëgimia e Rugovës nuk është pronë politike, por detyrim etik kolektiv. Ajo kërkon që politika të rikthehet te mendimi, te kultura dhe te dinjiteti njerëzor. Të jesh besnik ndaj Rugovës nuk do të thotë ta idealizosh, por ta vazhdojë logjikën e tij morale në kushte të reja historike. Ai na la një ide themelore: se shteti pa etikë është strukturë e zbrazët, dhe se liria pa përgjegjësi shndërrohet në kaos. Kjo ide është sot më aktuale se kurrë.

Vëmendje

Ibrahim Rugova nuk është figurë e së kaluarës. Ai është ndërgjegje e gjallë që na sfidon edhe sot. Në çdo krizë politike, në çdo polarizim shoqëror, pyetja e pashmangshme është: çfarë do të bënte Rugova? Jo për ta idealizuar, por për të mësuar nga një mendje që dinte ta lidhte politikën me etikën. Kjo promemorie është një ftesë për reflektim. Njëzet vjet pas shkuarjes së tij në amshim, Rugova na mungon jo sepse ishte i pazëvendësueshëm, por sepse vlerat që ai mishëroi ende nuk janë bërë zakon. Derisa këto vlera të jetojnë në institucionet, në gjuhën dhe në ndërgjegjen tonë, Rugova do të vazhdojë të jetë i pranishëm, si dritë e qetë në historinë e kombëtare.

Ibrahim Rugova mbetet masë e ndërgjegjes sonë kolektive. Jo ikonë e ngrirë, por kriter i gjallë. Sa herë që politika humb dinjitetin, ai rikthehet si kujtesë. Sa herë që fjala bëhet dhunë, ai na kujton qetësinë. Sa herë që pushteti harron njeriun, ai na kujton etikën.Dhe krejt për fund, kjo promemorie akute nuk është fund, por ftesë për vazhdim. Sepse Rugova, në thelb, spikaste besim se historia mund të bëhet njerëzore, nëse njeriu guxon të jetë i mençur, i duruar dhe i drejtë.

Lavdi jetës dhe veprës së Ibrahim Rugovës.

Stanley H. Barkan – poem “WHEN I AM DEAD after Santo Calì” – English, Albanian, Frech, Macedonian, Croatian and Serbian.

WHEN I AM DEAD
after Santo Calì

When I am dead,
come to see me in New Montefiore
in the great necropolis of Long Island
and place pebbles on the tombstone on my grave.

Come to me in summer at noon
when the sun is brightest and its rays
shine all over the few trees
whose leaves shadow all who lie there.

Let the spirits of my cats howl under
the sheds in the backyard of Casa Barkan.

When I am dead,
may my granddaughter Tasha
sing her original songs
that tear at the heart and soul.

May my granddaughter Roxy
play her drums slowly, slowly
while my son Scotte plays his guitar
and sings sweetly, sweetly.

Let the ghosts of my cats yowl under
the sheds in the backyard of Casa Barkan.

May my daughter Mia sing her woeful songs
and read her poems of Nordic gods,
the crying of Freya and the thunder of Thor
waking the winds of Aeolus.

May all the CCC poets come or zoom to recite
their poems in their original languages:
Chinese for Anna Keiko,
Dutch for Germain Droogenbroodt.

Let those who wrote poems dedicated to me recite or zoom them:
Sung-Il Lee  & Kyung-nyun KIm Richards in Korean,
Jeton Kelmendi in Albanian, Luis Cruz-Villalobos in Spanish,
Carolyn Mary Kleefeld in English.

Let the souls of my cats meow under
the sheds in the backyard of Casa Barkan.

Let close poet friends read their original poems:
Kristine Doll in Catalan, Lidia Chiarelli in Italian,
Peter Thabit Jones one of his Welsh stones,
Joan Carole Hand one of her best, Bill Wolak one of his sexiest.

May first grandchild Mattie play her abandoned cello,
and grandsons Jeremy & Justin
read poems from my original books,
while their mother Jackie reads of her father and me in “Dos Abuelos.”

Let all others pick poems from my books
each to read one of their choice
before what is written on my stone:
“Markers Monumenting Memory”

May the neshumahs of Pyewacket, Pumpernickel, Dorothy, Nero, Tricksy
gather together and mew atop the sheds in the backyard of Casa Barkan.

 

🇦🇱 SHQIP

KUR TË JEM I VDEKUR
(sipas Santo Calì)

Kur të jem i vdekur,
eja të më shohësh në New Montefiore,
në nekropolin e madh të Long Island-it
dhe vendos guralecë mbi gurin e varrit tim.

Eja tek unë në verë, në mesditë,
kur dielli është më i ndritshmi dhe rrezet e tij
ndriçojnë mbi pak pemë
gjethet e të cilave u japin hije të gjithë atyre që prehen aty.

Le të ulërijnë shpirtrat e maceve të mia
nën strehët e oborrit të pasmë të Casa Barkan.

Kur të jem i vdekur,
le të këndojë mbesa ime Tasha
këngët e saj origjinale
që shqyejnë zemrën dhe shpirtin.

Le të bjerë ngadalë, ngadalë daullet
mbesa ime Roxy,
ndërsa djali im Scotte luan kitarën
dhe këndon butë, butë.

Le të mjaullijnë hijet e maceve të mia
nën strehët e oborrit të Casa Barkan.

Le të këndojë vajza ime Mia këngët e saj të dhimbshme
dhe të lexojë poezitë për perënditë nordike,
vajtimin e Freyas dhe bubullimën e Thor-it
që zgjojnë erërat e Aeolus-it.

Le të vijnë ose të lidhen poetët e CCC-së
për të recituar poezitë e tyre në gjuhët origjinale:
kinezisht për Anna Keiko,
holandisht për Germain Droogenbroodt.

Le t’i recitojnë poezitë ata që m’i kushtuan:
Sung-Il Lee & Kyung-nyun Kim Richards në koreanishte,
Jeton Kelmendi në shqip, Luis Cruz-Villalobos në spanjisht,
Carolyn Mary Kleefeld në anglisht.

Le të mjaullijnë shpirtrat e maceve të mia
nën strehët e oborrit të Casa Barkan.

Le të lexojnë miqtë e afërt poetë poezitë e tyre origjinale:
Kristine Doll në katalanisht, Lidia Chiarelli në italisht,
Peter Thabit Jones një nga gurët e tij uellsianë,
Joan Carole Hand një nga më të mirat e saj, Bill Wolak një nga më sensualet.

Le të luajë nipja e parë Mattie violonçelin e braktisur,
dhe nipërit Jeremy dhe Justin
të lexojnë poezi nga librat e mi origjinalë,
ndërsa nëna e tyre Jackie lexon për babanë e saj dhe për mua në “Dos Abuelos”.

Le të zgjedhin të gjithë të tjerët nga një poezi nga librat e mi,
secili të lexojë një sipas zgjedhjes së vet,
para asaj që është shkruar mbi gurin tim:
“Shenja që përjetësojnë kujtesën”.

Le të mblidhen neshumat e Pyewacket, Pumpernickel, Dorothy, Nero, Tricksy
dhe të mjaullijnë së bashku mbi strehët
në oborrin e pasmë të Casa Barkan.

🇫🇷 FRANÇAIS

QUAND JE SERAI MORT

Quand je serai mort,
viens me voir à New Montefiore,
dans la grande nécropole de Long Island
et dépose des cailloux sur la pierre de ma tombe.

Viens à moi en été, à midi,
quand le soleil est à son zénith
et que ses rayons éclairent les rares arbres
dont les feuilles ombragent ceux qui reposent là.

Que les esprits de mes chats hurlent
sous les abris de l’arrière-cour de Casa Barkan.

Quand je serai mort,
que ma petite-fille Tasha
chante ses chansons originales
qui déchirent le cœur et l’âme.

Que ma petite-fille Roxy
joue lentement, lentement de ses tambours,
tandis que mon fils Scotte joue de la guitare
et chante doucement, doucement.

Que les fantômes de mes chats miaulent
sous les abris de l’arrière-cour de Casa Barkan.

Que ma fille Mia chante ses chants douloureux
et lise ses poèmes des dieux nordiques,
les pleurs de Freya et le tonnerre de Thor
réveillant les vents d’Éole.

Que tous les poètes du CCC viennent ou se connectent
pour réciter leurs poèmes dans leurs langues originales :
le chinois pour Anna Keiko,
le néerlandais pour Germain Droogenbroodt.

Que ceux qui m’ont dédié des poèmes les récitent :
Sung-Il Lee & Kyung-nyun Kim Richards en coréen,
Jeton Kelmendi en albanais, Luis Cruz-Villalobos en espagnol,
Carolyn Mary Kleefeld en anglais.

Que les âmes de mes chats miaulent
sous les abris de l’arrière-cour de Casa Barkan.

Que les amis poètes proches lisent leurs poèmes originaux :
Kristine Doll en catalan, Lidia Chiarelli en italien,
Peter Thabit Jones une de ses pierres galloises,
Joan Carole Hand l’un de ses meilleurs, Bill Wolak l’un de ses plus sensuels.

Que ma première petite-fille Mattie joue son violoncelle abandonné,
et que mes petits-fils Jeremy et Justin
lisent des poèmes de mes livres,
tandis que leur mère Jackie lit “Dos Abuelos”.

Que tous les autres choisissent un poème de mes livres
pour en lire un de leur choix
avant ce qui est gravé sur ma pierre :
« Marques monumentant la mémoire ».

Que les neshumahs de Pyewacket, Pumpernickel, Dorothy, Nero, Tricksy
se rassemblent et miaulent ensemble
sur les abris de l’arrière-cour de Casa Barkan.

🇲🇰 MAKEDONSKI

КОГА ЌЕ БИДАМ МРТОВ

Кога ќе бидам мртов,
дојди да ме посетиш во New Montefiore,
во големата некропола на Лонг Ајленд
и стави камчиња на надгробниот камен.

Дојди кај мене летно пладне,
кога сонцето е најсилно
и неговите зраци ги осветлуваат ретките дрвја
чии лисја им даваат сенка на оние што почиваат таму.

Нека душите на моите мачки завиваат
под настрешниците во дворот на Casa Barkan.

Кога ќе бидам мртов,
нека внуката Таша
ги пее своите оригинални песни
што го кинат срцето и душата.

Нека внуката Рокси
полека, полека удира на тапаните,
додека синот ми Скот свири гитара
и пее тивко, тивко.

Нека духовите на моите мачки мјаукаат
под настрешниците на Casa Barkan.

Нека ќерка ми Миа ги пее своите тажни песни
и ги чита песните за нордиските богови,
плачот на Фреја и громот на Тор
што ги будат ветровите на Еол.

Нека дојдат или се вклучат CCC поетите
да ги рецитираат своите песни на оригиналните јазици…

🇭🇷 HRVATSKA

KAD BUDEM MRTAV

(prema Santo Calìju)

Kad budem mrtav,
dođi me vidjeti u New Montefioreu,
u velikoj nekropoli Long Islanda,
i položi oblutke na nadgrobni kamen mog groba.

Dođi k meni ljeti u podne,
kad je sunce najsjajnije i njegove zrake
obasjavaju rijetka stabla
čije lišće daje sjenu svima koji ondje počivaju.

Neka duhovi mojih mačaka zavijaju
pod nadstrešnicama u stražnjem dvorištu Casa Barkana.

Kad budem mrtav,
neka moja unuka Tasha
pjeva svoje originalne pjesme
koje trgaju srce i dušu.

Neka moja unuka Roxy
polako, polako udara bubnjeve,
dok moj sin Scotte svira gitaru
i pjeva nježno, nježno.

Neka sablasti mojih mačaka jauču
pod nadstrešnicama u dvorištu Casa Barkana.

Neka moja kći Mia pjeva svoje tužne pjesme
i čita svoje pjesme o nordijskim bogovima,
plač Freye i grom Thora
koji bude vjetrove Eola.

Neka svi CCC pjesnici dođu ili se uključe putem zooma
kako bi recitirali svoje pjesme na izvornim jezicima:
kineski za Annu Keiko,
nizozemski za Germaina Droogenbroodta.

Neka oni koji su mi posvetili pjesme
dođu ili se uključe da ih izrecitiraju:
Sung-Il Lee i Kyung-nyun Kim Richards na korejskom,
Jeton Kelmendi na albanskom, Luis Cruz-Villalobos na španjolskom,
Carolyn Mary Kleefeld na engleskom.

Neka duše mojih mačaka mjauču
pod nadstrešnicama u dvorištu Casa Barkana.

Neka bliski prijatelji pjesnici čitaju svoje izvorne pjesme:
Kristine Doll na katalonskom, Lidia Chiarelli na talijanskom,
Peter Thabit Jones jedan od svojih velških “kamenova”,
Joan Carole Hand jednu od svojih najboljih, Bill Wolak jednu od svojih najstrastvenijih.

Neka prva unuka Mattie svira svoje napušteno violončelo,
a unuci Jeremy i Justin
čitaju pjesme iz mojih izvornih knjiga,
dok njihova majka Jackie čita o svom ocu i meni u „Dos Abuelos“.

Neka svi ostali odaberu pjesmu iz mojih knjiga,
svatko po jednu, po vlastitom izboru,
prije onoga što je zapisano na mom kamenu:
„Oznake koje monumentaliziraju sjećanje“.

Neka se neshumahi Pyewacket, Pumpernickel, Dorothy, Nero, Tricksy
okupe zajedno i mjauču
na nadstrešnicama u stražnjem dvorištu Casa Barkana.

🇷🇸 SRBSKO

КАДА БУДЕМ МРТАВ

(по Сантo Калију)

Када будем мртав,
дођи да ме видиш у New Montefiore,
у великој некрополи Лонг Ајленда,
и положи каменчиће на надгробни споменик мог гроба.

Дођи ми лети у подне,
кад је сунце најјаче и његови зраци
обасјавају ретка стабла
чије лишће даје сенку свима који тамо почивају.

Нека духови мојих мачака завијају
под надстрешницама у задњем дворишту Casa Barkana.

Када будем мртав,
нека моја унука Таша
пева своје оригиналне песме
које кидају срце и душу.

Нека моја унука Рокси
полако, полако удара у бубњеве,
док мој син Скот свира гитару
и пева нежно, нежно.

Нека утваре мојих мачака јаучу
под надстрешницама у дворишту Casa Barkana.

Нека моја кћи Миа пева своје жалобне песме
и чита своје песме о нордијским боговима,
плач Фреје и гром Тора
који буде ветрове Еола.

Нека сви песници CCC-а дођу или се укључе преко зума
да рецитују своје песме на изворним језицима:
кинески за Ану Кеико,
холандски за Жермена Дрогенбрута.

Нека они који су ми посветили песме
дођу или се укључе да их рецитују:
Сунг-Ил Ли и Кјунг-нјун Ким Ричардс на корејском,
Јетон Келменди на албанском, Луис Круз-Виљалобос на шпанском,
Каролин Мери Клифелд на енглеском.

Нека душе мојих мачака мјаучу
под надстрешницама у дворишту Casa Barkana.

Нека блиски пријатељи песници читају своје оригиналне песме:
Кристин Дол на каталонском, Лидија Кјарели на италијанском,
Питер Табит Џоунс један од својих велшких „каменова“,
Џоан Керол Хенд једну од својих најбољих, Бил Волак једну од својих најеротичнијих.

Нека прва унука Мети свира своје напуштено виолончело,
а унуци Џереми и Џастин
читају песме из мојих оригиналних књига,
док њихова мајка Џеки чита о свом оцу и мени у „Dos Abuelos“.

Нека сви остали изаберу по једну песму из мојих књига
и прочитају је по свом избору
пре онога што је уклесано на мом камену:
„Обележја која монументализују сећање“.

Нека се нешуме Пјуекет, Пумперникел, Дороти, Неро, Трикси
окупе заједно и мјаучу
на надстрешницама у задњем дворишту Casa Barkana.

Poems by Maria Lisella 

Maria Lisella

E lindur në South Jamaica, Queens, Maria Lisella është poete dhe shkrimtare udhëtimesh. Ajo ka përfunduar studimet në Queensborough Community College dhe Queens College, mban një diplomë master nga NYU–Polytechnic Institute dhe ka ndjekur Shkollën Pasuniversitare të GazetarisëColumbia University.

Lisella është autore e tre librave me poezi, përfshirë “Thieves in the Family” (NYQ Books, 2014) dhe “Two Naked Feet” (Poets Wear Prada, 2009). Ajo kuron prej 29 vitesh serinë letrare të Italian American Writers Association (IAWA) dhe është anëtare themeluese e rrethit poetik online Brevitas. Si shkrimtare udhëtimesh e vlerësuar me çmime, shkrimet e saj janë botuar në USA TODAY, The Jerusalem Post, Travel Market Report dhe në gazetën dygjuhëshe La Voce di New York.

E përmendur me Honorable Mention për Allen Ginsberg Poetry Award, Lisella ka ligjëruar anglishten si gjuhë e dytë dhe shkrim akademik në Touro College. Ajo ka dhënë mësim gjithashtu turizëm dhe hoteleri në Borough of Manhattan Community College. Që nga viti 2015 shërben si poete laureate e Queens, New York, dhe ka jetuar në Astoria, New York, për dyzet vjet.

TË FALA MARIA
(Hail, Mary)

Maria Lisella

Mirëmëngjes, buen día Mari
Plot hir e urtësi dhe fuqi
Zoti qoftë me ty, dhe ti
Qofsh e bekuar ndër gratë, por—

Po fëmijët? Jo ai
Në bark, i shenjtëruar
Si Biri i Zotit, por Zoti yt,
Zoti im ka shumë bij, bija gjithashtu

Në mbarë botën. Jo të gjithë janë të bekuar
Disa janë të mallkuar e të humbur, nën grumbuj
Rrënojash në Ukrainë, Jemen, Izrael, Palestinë, Gaza;
Të tjerë jetojnë në errësirën e verbërisë, janë

Të përndjekur nga halucinacione, të mallkuar me spazma
Të një mendjeje që u bën lojë gjithë ditën, gjithë
Natën. Imagjino një grabitqar pas teje, në
Hijen tënde, i heshtur, tinëzar, që të vështron mbi sup

Ose nën shtratin tënd. Nuk e sheh, por e di
Se është aty dhe do të të bëjë keq, jo
Për ndonjë arsye tjetër, veçse sepse je aty ku je
Jo për një akt që ia ke bërë dikujt tjetër,

Thjesht për atë që je. Fat shorti?
Dhe o Mari e Shenjtë, Nënë e Zotit, a lutesh
Për të pafajshmit po aq sa për mëkatarët? Pilotët,
Ushtarët që lëshojnë raketa artilerie, a janë edhe ata

Në lutjet e tua? Raketa me rreze 30–50 milje, të qëlluara
Në breshëri për efektin më të madh, dëmin më të madh.
A janë edhe ata në lutjet e tua drejtuar zotit—dhe cilit zot
Do të ishte ai? Si duket ai Zot, çfarë

Mendon ai zot, çfarë planifikon, pse ai zot kurrë
Nuk ndërhyn? Njerëz që qëllojnë urrejtje dhe raketa verbërisht
Në Ashkelon, Beersheba, nën sytë e dronëve izraelitë…
Rrezja është thelbësore për raketat, edhe për lutjet.

Lutu për ne mëkatarë dhe për të pafajshmit, për djalin tim
Që jeton në një botë të përndjekur nga demonë që s’i sheh
As s’i prek, as s’i dëgjon, por e di se janë aty; ndaj muzika
Dhe fjalët i vijnë si një rreze drite, ditën

Ose natën, i ngritin zërin mbi zhurmën në trurin e tij, për të
Ndier ngritjen mbi kupolën e hekurt të paranojës, hovin
E shpirtrave që e përndjekin, fluturojnë e pushtojnë shtratin e tij të vogël
Në një institucion me mure betoni, dritare me rrjeta që ai nuk i

Sheh, por e di se janë aty: kufizimet, mungesa
E lirisë, jashtë-brenda; bijtë e bijat e tjerë
Në Gaza, ose Jemen, ose Ukrainë, bombardohen me një mori
Fuqish ajrore të përdorura në një seri sulmesh gjithnjë e më të ashpra.

Ajo që i uroj djalit tim është ngushëllim, ngrohtësi, të dijë
Se ka një vakt, një çati mbi kokë, një qen te këmbët, një
Diell që mund ta ndiejë por jo ta shohë… Nënë e Zotit, çfarë
U uron bijve e bijave të tua tani dhe në çastin

E vdekjes së tyre? Kur do t’i dëgjojë zoti yt lutjet e tua, apo
A janë heshtur nënat dhe bijat në
Tunele, bodrume, rrugë—i kanë humbur
Zërat e tyre, fuqinë për të shëruar, tani dhe në çastin e tanishëm?