Author: iwabogdani

PSE IKE PA NA THËNË LAMTUMIRË, MIKE (Kushtuar aktotres se madhe Margarita Xhepa) nga Jeton Kelmendi

Foto: Gëzim Kruja, Margarita Xhepa dhe Jeton Kelmendi, Tiranë 2009

PSE IKE PA NA THËNË LAMTUMIRË, MIKE
(Kushtuar aktotres se madhe Margarita Xhepa)

Pse ike, pa na thënë lamtumirë,
si një hije e dritës që tretet në skenë,
si një fjalë e pathënë, që rri pezull
në ajrin e rëndë të kujtesës?

Ti, që fjalët i bëje të gjalla,
që trishtimin e mbaje në pëllëmbë
dhe e shndërroje në art,
pse ike, pa e lënë as zërin tënd
të venitej ngadalë në heshtje?

A mos vallë skena e përjetësisë
të thirri më shpejt se duhej,
a mos e dinte ajo çka ne s’e dimë,
se shpirti yt nuk mund të vdesë,
se yjet nuk bien, por vezullojnë lart?

Ende të kërkojmë në hije të roleve,
në buzëqeshjen e hidhur të tragjedisë,
në sytë që shpojnë errësirën e kohës,
në një dorë që shtrin kujtesën,
në një fjalë që ende kumbon.

Ti ishe më shumë se një aktore, artiste
ishe një zemër që rrihte në çdo skenë,
një shpirt që digjej e ndriçonte,
një zonjë e madhe që mbante në sy
peshën e shekujve,
zërin e dhembjes dhe të dashurisë.

Në çdo rol tëndin kishte diçka hyjnore,
diçka që sfidonte kohën,
një shpirt që ngjitej mbi skenë
si një rrufe që ndriçonte errësirën.

Pse ike pa na thënë lamtumirë?
Apo e dije që arti yt
s’ka nevojë për fjalë të fundit,
se është ai që kurrë nuk mbyll perden?

Sot vetëm dole nga rolet e tua
për të vazhduar një rol tjetër në përjetësi.

Prishtinë me 3 prill 2025

Ketu apo atje – Jeton Kelmendi

KËTU APO ATJE

Kur kërkoj veten këtu, e gjej atje,
hije e një drite që vonon të zbardhë.
Por kur më thërrasin larg, jam këtu,
si puhiza që endet nër gjurmë të harruara.

Këtu jam kur i mungoj vetëvetës,
atje shkoj kur më tepron pak vete.
Mes dy horizonteve të pashkelura,
një fjalë mbetet peng mes buzëve.

Jam atje, ku kujtimi shndërrohet në anarki,
këtu, ku hapat e mi shkelin pa zhurmë.
Mbi pragun e një bote të pezullt,
shtrij duart drejt një mungese që s’ka fund.

Këtu, a është ky vendi im?
Atje, a është ajo largësi apo veç mall?
Në pëlhurën e kohës së pashkruar
gdhend një mendim që më ikën nga duart.

Në mes, jam asgjë dhe gjithçka,
një udhë pa kthim, një kufi pa prag.
Atje, shoh veten time duke pritur,
këtu, unë pres atë që s’kthehet më.

Nëse më gjeni dikush, më thuaj ku jam,
se jam i humbur mes këtu-ve dhe atje-ve.

Poezi sot e ka diten e vet – Jeton Kelmendi 21 mars 2025, Prishtinë

POEZIA SOT E KA DITEN E VET

Kam hyrë sot në një varg,
dhe fryma më mori, pa ndal,
nëpër vargje tjera që rrjedhin,
si lumenj të pafund të paqes.
Çdo fjalë është një hap i dytë,
e çdo fjalë që lëviz, ndalon,
ashtu si treni nëpër stacione,
poezia është udhëtimi,
dhe unë, fryma e saj që nuk ndalet.

Poezia është ajo që na duhet për këto kohë,
nuk është as ajo që e shikon bota tani.
Por ne jami fryma e fjaleve që udhëtojnë,
nga një pikë në tjetrën, si shigjeta e shpejtë,
dhe ndalojmë, por nuk ndalohemi kurrë,
sepse poezia nuk njeh as kohë,
as vend, as kufij,
ajo jeton aty ku njeriu ka ndaluar,
aty ku çdo mendim ndal lëvizjen e një stuhie të brendshme.

Poezia është sikur bota,
në të jetojnë të gjitha qeniet poetike,
ata që flasin dhe ata që heshtin,
ato që ndjehen dhe ata që shuhen,
ajo është e gjallë dhe e vdekur në të njëjtën kohë,
si një rreth i përhershëm që s’ka fund,
sepse çdo fjalë është një lindje,
dhe çdo varg është një vdekje që ndodh sërish
në çdo moment të pafund që po kalon.

Siç thoshte Azem Shkreli:
“Poet është ai që mund të lindë dhe të vdesë
për secilën fjalë dhe secilin varg.”
Por, poet është ai që merr shpirt nga çdo tingull,
nga çdo heshtje që bie si një shi mbi tokën e lënë pas,
ai që gjen paqen në përplasjen e fjalëve,
ku çdo varg është një betejë dhe një paqe tjetër.

Sot me 21 mars është dita e poezisë,
por poezia nuk ka ditë të vetme,
ajo jeton në çdo sekondë që kalon,
në çdo mendim që fluturon,
në çdo frymë që ngulitet në trupin e poetit,
dhe çdo moment kur fjala bëhet ligj i brendshëm,
i natyrës dhe i qenies që flet për gjithçka dhe asgjë.

Poet është ai që përjeton dhimbjen dhe kënaqësinë
në të njëjtën frymë, në të njëjtën fjalë,
ai që arrin të kapë çdo copëz të realitetit,
të bëjë të dukshme atë që është e padukshme,
të hedhë dritë mbi ato që janë të errëta,
për të krijuar një univers të paqes dhe luftës,
në vargje që thuhen dhe nuk thuhen kurrë.

Poezia është frymë që udhëton pa ndaluar,
ajo është udhëheqësja që na çon përtej vetes,
përtej kufijve të zakonshëm të jetës,
dhe na flet për të panjohurën, për të pamundshmen,
për atë që do të vjen dhe për atë që ka kaluar.

Sot, çdo varg është një shenjë që lë pas,
poezia është drita që ndriçon çdo ditë,
ajo është dielli dhe hëna që nuk i ndahet natës,
dhe kështu, për çdo poet,
dita e poezisë është gjithmonë,
sepse poezia, si bota, nuk ka kohë,
ajo është përherë e pranishme,
dhe njëherësh, është përjetësisht e humbur.

Sot është dita e pranverës,
dhe pranvera dhe poezia janë njësoj.
E, kështu, ne poezinë e kemi,
për të jetuar dhe për të vdekur në të,
për të krijuar dhe për t’u shuar,
për të shpëtuar dhe për t’u humbur,
sepse çdo fjalë është një jetë,
dhe çdo varg është një filiz që ndalon,
por që gjithmonë ringjallet,
për ata që mund ta shohin,
për ata që mund ta ndjejnë,
dhe për ata që e mbajnë gjallë,
si pranvera që zgjon dritën nga hija.

Poezia është, përherë, ditë e vet jetës.

Me 21 mars 2025, Prisjtinë

Poezi nga Anton Marku

Cikël me poezi nga Anton Marku

I PËRBUZURI

 

I përzënë nga lutja

si një farë e hedhur skaj rrugës

në lotët e një gruaje të vejë

gjeti dhembjen

që i ngjante dhembjes së tij

Sytë iu harxhuan

duke parë të njëjtën ëndërr

çdo natë

Pasi tha

gjithçka që pati për të thënë

veten e mori përdore

dhe u nis

nga bota e epërme

në botën e poshtme

Ikja është ikje

edhe atëherë

kur nuk ke ku të ikësh.

  

HIJA E ERËS

 

Ne jemi valixhe

që bartim trupat tanë

Në tavolinën e jetës ulemi

të veshur me këmisha pa kopsa

Rrjetat i hedhim

atje ku koha

tokës ia thithë gjinjtë

Në peshore uji

matim të pafundmen.

 

  

RIZGJIMI

 

Çdo mëngjes

i çmenduri i fundit i lagjes

ulej në një kodër

përballë kishës së fshatit

dhe numëronte në kokën e tij

të rrahurat e kambanave

Ishte i vetmi

që ende mbante lidhje me qiellin

në shtëpinë e të cilit

tash e sa vite

as hynte as dilte kush

Kur u dridh toka

e plasaritën muret

të gjithë vrapuan drejt tij

ta pyesnin

nëse ende kishte shpresë

Ai nuk u tha asgjë

Me të dy duart

u tregoi derën

dhe këmishat

e veshura së prapthi.

 

PARASHENJË

Mbrëmë në ëndërr

dikush ia verboi njërin sy

Me tjetrin

nuk mund të shihte

përtej duarve

Tri herë

toka e tërhoqi poshtë

deri në korën e parë

Aty lexoi

emrin e vet

në fund të një libri

Dhe u kthye

t’i harxhonte më ndryshe

ditët që i kishin mbetur

Shtatëdhjetë e shtatë herë

e puthi veten

në pasqyrë.

NATA

 

Sonte

qyteti i tij u zvogëlua

ajo nuk ishte më

Asnjë sy njeriu

nuk i kishte parë

puthjet që ishin bërë

mëkati i tyre i përnatshëm

Një rrjetë e zezë

mbuloi rrugët

nga kishte ecur ajo

mu atëherë

kur ishte duke dalë

nga dhoma e tij

Terri e kafshoi në qafë

Një ëndërr

e verdhë si dylli

iu ngjit për flokë

Natë ishte

emri i saj.

REVIEW: Abandoned House by The Sea/Rumah Kosong Di tepi Laut

REVIEW: Abandoned House by The Sea/Rumah Kosong Di tepi Laut

By Adziah Aziz

A brief biography of Knut Odegard, states that he was born in Molde, Norway in 1945 and started writing since 1967 which in a way brought him success to his published books. Knut Ordegard, had been internationally recognized with high quality poems whilst his poetry books were translated into 42 languages. And Siti Ruqaiyah Hashim’s translation of Knut Odegard’s poems into Malay language makes it 43. He is also a highly decorated writer and had  received many awards from Norway and overseas.

According to Prof. Jeton Kelmendi PhD, a member of European Academy of Science and Arts, Knut Odegard’s poetry is like a mountain filled with all kinds of plant, encompass a wide variety of styles, approaches, and themes, making him a brilliant poet.

To Siti Ruqaiyah Hashim, a Malaysian poet, she sees Knut Odegard as a comrade and a poet who has a deep poetic thoughts. She had been translating and working with his poems since she first met him in Ulan Batar, Mongolia in 2017.

Now, to me as a reviewer,(I knew him through media and from a circle of close friends,) whom I defined  as an authentic poet who worked hard and active in his world of writing. Knut Odegard, I see him as a prominent Norwegian poet, has a rich body of work that delves deeply into themes of nature and human experiences. I had already read his poems in Malay language translated by Ruqaiyah Hashim and based on the title of Knut Odegard’s  poem in the ‘Abandoned House by The Sea/Rumah Kosong Di Tepi Laut,’ I would presume him as a poet who is deeply attuned to both the natural world and human experience. His work seems to weave together elements of everyday life, existential reflection, and a sense of place which I guess the average reader may not be familiar with. Reading his poems is like reading his mind where his poetry seems to blend nature, memory and everyday life through updated and nature poetry genres. His work is definitely and deeply influenced by Norwegian landscapes, Christianity and also cultural traditions.

Let’s break down Knut Odegard’s poetry focusing on themes, genres, figures of speech and cultural context.

Through his poems entitled ‘Rain In Our Land,

 

The hills hang grief-heavy

In our inland, brother.

Dry here.

Hot here.

 suggest a strong connection to nature, weather and landscapes, possibly reflecting Norwegian natural beauty and climate.

His poems such as, ‘Summer Evening in Our Village,’ in the first stanza, depicted  the harshness and beauty of nature, symbolizing the emotions, isolation

Grief-burdened houses bow

their heads against the slow blowing winds,

the helpless cries

From the sea of loneliness

Rubbed out

 ‘November Storm and ’Earth, Stars.’ has a deep engagement with nature and the landscapes around him which captures the beauty, power, and changing moods of the environment, grounding his work in a strong sense of place. The poems seems to bring back nostalgia or renewal and indicates that Knut Odegard had brought the theme of  nature and environment into his writing.

Another poems of Knut Odegard are ‘Old Poet,’ ‘We Moved Beehives Out There,’ ‘Signals,’ and ‘Secret Things Go Slowly,’ will presumably reveal the poet interest in aging, transformation, and the passage of time that can let the readers explore how personal and collectives memories shape identity and human experience.

As it stands, Knut Odegard’s poems are beautifully written, by reading it, readers can also find the poetry as in an ordinary life, focusing on the small, often unnoticed moments in his multiple range of poems as in ‘Women Who Serve In Shop,’ ‘Girl in a Watchmaker Shop,’ ‘Paper Clip,’ and ‘At Home.’ His poetry might reflect on working-class experiences, relationships, and routines, giving dignity to the mundane.

Furthermore, I like the readers to know that Knut Odegard’s poetry may be inspired by Christian traditions, reflecting Norway’s cultural and historical ties to Christianity. This can be found in his line of poems such as  in ‘God’s Breath,’ in the 2nd stanza

Well then, maybe the fields here

Are God’s skin, said Little Knut.

And the air here is God’s breath?

Also in the first line at the  2nd stanza of  the poem,‘In The Chapel,’

In the chapel we sit bowed together

And weep over him who is gone…

the 4th stanza in the ‘Feast,’

Come, everyone, said Jesus too:

Everyone here, to my table.

He did not say: only for Catholics, or

Only for Lutherans

and ‘ About Visions and Voice,’  in the 6 row of  the 8th stanza. Religious and mystical themes could be central to Knut Odegard’s work, possibly exploring faith, doubt, divine presence, and existential questions.

 

But I am just a heavy turd.

Now God will soon pull on the string so that I

Will be flushed down the hell.

And reviewing Knut Odegard’s poetry, I realize that it spans multiple genres, including modernist or updated poetry which embraces free verse, personal symbolism, and deep introspection. Then there are also the nature poetry- capturing landscapes and seasons, often infused with human emotions; and Philosophical Poetry which addressing existential themes, memory and time.

When reviewing Knut Odegard’s poetry, I found his figures of speech used in his poetry were more to using rich literary devices like firstly, metaphor & symbolism in his poems; another poem is ‘Signal,’ that might represent fate, communication, or missed opportunities while ‘Paper Clip,’ could symbolize order, human connection, or fragility.

Second is personafication in titles like both poems, ‘November Storm,’ and ‘ Earth, Stars,’ which suggest that natural elements are given human-like qualities to convey emotions or moods.

Third is imagery where vivid descriptions of landscapes, weather, and everyday life helps create strong experiences for the reader. Fourth is paradox & contrast which located in ‘Secret Things Go Slowly,’ that suggests something hidden but can be seen as a gradual unfolding, creating a mysterious effect.

Talking about Cultural context of Knut Odegard’s poetry, I literally detect it and would elaborate to three points that are easily named as Norwegian Identity & Landscape, Influence of Christianity & Mysticism and Everyday life & Scandinavian Minimalism.

Before ending my review, I would like to pick up and do a deeper analysis on one of the poems that is also the title of the poem book, ‘Abandoned House by The Sea/Rumah Kosong Di Tepi Laut.’ This poem evokes a powerful sense of desolation, memory and mystery, using haunting imagery and a connection to nature to be able to create an almost ghostly atmosphere. The ‘Broken windows’ and ‘Wind that goes… room after room’  suggest an abandoned space left to nature’s forces. The house, once inhabited, is now lifeless, echoing a broader theme of neglect and passage of time.

This poem had touched my heart and it personifies the house as if it retains echoes of past lives. The line ‘ dead shines through our faces in sleep,’ implies a lingering presence of those who once lived there, suggesting themes of memory, dreams, and the way the past stays with us.

Going through the line ‘big motionless house by the sea’ stands as a lonely figure, almost as if it has its own identity. The setting by the sea adds to the feelings of isolation which readers will take it as reinforcing the theme of solitude and mystery.

I can say that the genre of this poem is more to modernist poetry as it focuses on atmosphere and vivid imagery rather than strict narrative.

Viewing them as to figure out the figures of speech and literary devices had me, myself wonder for its Personaficationthat can be known by the line ‘creaks on the stairs, feels with a stiff hand over looking glasses.’  which had been described almost like a living thing. The imagery and sensory language were aligned  along the poem strong visual (broken window, white look through rooms), and auditory (creaks on the stairs), and tactile  ( stiff hand over looking glasses)   experiences, pulling the readers into the abandoned space. Metaphor & Symbolism of the poem can be ditched on ‘ the dead shines through our faces in sleep.’ which memories of the past can influence the present, or how death lingers even in the living. The abandoned house may symbolize lost time or even aspects of the poet’s own mind.

The house by the sea is more than just a decaying building, it is a symbol of the past, memory and even death. The poet seems to suggest that abandoned places hold onto traces of life, and in dreams, we sometimes return to them. The house might reflect a state of mind, perhaps loneliness, nostalgia or unresolved emotions and with the tone and mood filled with haunting, melancholic and nostalgic.

In conclusion, I believe that Knut Ordegard’s poetry seems to blend nature, memory, spirituality, and everyday life through modernist and nature poetry genres. He also uses metaphors, imagery and personafication to create layered meanings. His writing likely carries both a lyrical and philosophicsl quality, allowing readers on their own lives while appreciating the beauty and complexity of the world aroud them.

 Th ank you

– Adziah Abd Aziz

24/2/2025

NOTE: Siti Ruqaiyah Hashim (actual name Rokiah Hashim) is an international writer and translator from Malaysia. Besides her own poetry collections books (in Malay language and English) she translated many poems published in her WORLD PEACE POEM ANTHOLOGY SERIES: NEWS FROM STRASBOURG/KABAR DARI STRASBOURG, PEACE BE UPON YOU DAVOS/ SALAM UNTUK DAVOS AND PRAYERS FOR AISHA LULU/DOA UNTUK AISHA LULU. She also translated and published poetry collection of Shaip Emerllahu from Tetovo, Macedonia titled EPAL TETOVO/ APPLES OF TETOVO, Jeton Kelmendi from Pristina, Kosovo titled CINTA DI MUSIM PERANG/LOVE IN A WAR TIMES.

Knut Odegard’s  poems translated into English by Brian MacNee was translated into Malay language  titled ABANDONED HOUSE BY THE SEA/RUMAH KOSONG DI TEPI LAUT was published as an e-book recently by Ivan Grahovec from Cakovec, Croatia. Link:  https://online.anyflip.com/almmb/opnz/mobile/index.html.

Poems by JAA JASRIL

JAA JASRIL

Aussie-born Jaa Jasril admires the underground scene. As an ardent fan of hiphop/R&B music, Jaa wrote rhymes and was strongly influenced by verses and beats. Born in NSW Sydney , Australia, and has lived most of his life in Kuala Lumpur, Malaysia. Jaa Jasril or his actual name Lukman Jasril Hamzah started writing at the age of 18, while still a student of Sports Science in University of Malaya, Malaysia. Being an ardent fan of Rap and hip-hop genre of music, Jaa wrote rhymes and was strongly influenced by Tupac Shakur, Taleb Kwali, Jay-Z, Kanye West  etc. His rhymes were written in English and published on his blog and was highly rated by an American based online magazine of young writers in early 2000. Jaa is currently a Specialist Trainer in Evolution Wellness Gyms in Malaysia. His poems were published in WordCity Monthly, AZAHAR REVISTA MAGAZINE , Campus 247 etc. 

Jaa Jasril has written more than 200 poems. Some are published and read by international audiences. Jaa is currently a Specialist Trainer in Evolution Wellness Gyms in Malaysia, focussed on psychology and sports coaching. He believes that poetry can change the world and uses it to inspire a mixture of positivity even after hardship occurs. You can find out more about him at FB: Jaa Jasril , IG: jaaheart

 

BY THE BAY

Breeze of the sea, smell of the sand,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            its been awhile. Since I last work on my tan,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       as thing divert, not according to plan,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           finding yourself, in no man’s land,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   all this time, I got away and ran                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                then I questioned myself, until when?     

Feeling at lost, sitting by the bay,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             searching for WHY, under this hot midday,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 sound of crashing waves, coming my way,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            leaving to embrace, come what may,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           up to them, what  ever they want to say,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     as we are all humans, made of clay                

Break the walls down, bring down the gate,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                time to rise up, above all the hate,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       a new song, in my mind it serenades,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            so be strong, to endure fate,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         tomorrow will be better, so don’t be afraid,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    pick yourself, its time to create.

 

Danga Bay, Johore Baru

26/12/2020

HEARTFUL STATE OF MIND

I close my eyes, though I couldn’t sleep tonight,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Cloud on my mind, it doesn’t feel alright,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Is it the heat, or just flashing light?                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Uncertainty of the future, made me so fright,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           What ever it is, whatever it might,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            My eyes wide open, everything at sight….                       

I wait for the dream, that haunted me forever,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Even if I realize, reality would be never,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Though my hope has gone, they made me a believer,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           She’s all I talk about, she is my savior,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               When can I get through, away from this fever?                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  I’ll sit down rite here, waiting to deliver…… 

It’s not her face, that made me smile,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Nor that angelic voice, that made me wild,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 But the pain she gone through, adding to a pile,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           A never ending storm, as long as the Nile,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Seems like forever, but it’s worth my while,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Hope I don’t flutter, when I start to dial…. 

 

WE THERE YET…..?

How long we have to wait                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          been sitting here just like a bait                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  fury because they’re late                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     may be That just our fate….

Hearing repetition over a year,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       you told me its so near,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        but all I see is tear                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          yet you were never fear……

Don’t think I’m up to it,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   to see you take the heat,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               to be hearing all those wit,

Botohet ‘JAM BËRË SI KJO UDHË’ nga Jeton Kelmendi

FJALA BËHET URË NË DITËN QË S’KA ARDHUR…

– Përcjellje vargjeve të Jeton Kelmendit –

Nga Visar Zhiti –

Të lutem botë, duaje më shumë paqen, mos u dorëzo.
Lufta të ndan, të lëndon, të shkatërron pa mëshirë.
Heronjtë e vërtetë nuk mbajnë armë
lartë,
Ata mbajnë fjalën, shpresën, e ndalin të keqen.
Janë ata që mbjellin qetësinë, jo zjarrin që vret.

Janë vargje që duken dhe si credo të poezisë që hap librin e ri të Jeton Kelmendit.

Është një zë, një lutje, një ftesë për bisedë, e kërkuar e poetit nga Kosova me botën dhe duam përgjigjen në të tanishmen… Nga bota? Por edhe nga vetja. Duhet një përpjekje për të kuptuar barrierat mes shpirtit dhe realitetit, ku poezia jo vetëm duhet të flasë, po dhe të dëgjojë. Prandaj dhe kthejmë fletën për te parë më tej në libër.

*    *    *

Jeton Kelmendi mbart një dëshirë shtegtare, që nis poezinë e tij përpara dhe shkon pas saj ose kur ia arrin të shkojë ai më parë, merr poezinë e tij nga pas.

Di të bëjë miq nga ata që e dëshirojnë poezinë dhe njohjen që ajo të jep dhe, aq sa heshturazi, papritur gjendet në festivale të ndryshme në vende të ndryshme, në antologji, që kanë nëntituj të bujshëm: poezi nga bota, përkthehet, madje në mjaft gjuhë siç na e dëshmon, ndërsjelltas duke përkthyer dhe ai po ata, janë arritje të tij, është aftësi e tij dhe ne gëzohemi kur e marrim vesh, sepse është një copëz e Kosovës sot, që kërkon vetveten, larg vetes, rrugëve të botës…

*    *    *

Poezia e re e Kosovës, – do desha të thosha, – zgjeron jo vetëm mushkritë e hapësirave të saj dhe do të kërkonte të frynte si erë në Ballkan, pse jo dhe në Europë, do të donte të mbërrinte deri në Azi, edhe në Amerikë, kudo ku mundej, – këtu s’e kam fjalën për suksese efemere qosheve të panjohura, për festat vanitoze të poezisë, reklamat e botimeve të bëra vetë, për rrjedhojë dhe të çmimeve dhe qokave, çertifikatave dhe diplomave, të bëra vetë dhe ato, lëvdadave të paguara, etj, etj.

Do të desha atë pike gjaku të poezisë, që dhemb, pikon nga një plagë, çel, nxjerr petale ashtu si në vazon e saj dhe në vazo të tjera.

Përhapja, qoftë dhe vetanake, diskrete ndër kolegët që e shkruajnë poezinë apo në lexuesit e pakët në përgjithësi apo dhe e mbetur në heshtje në katedra që ende s’janë… arrin të ngazëllejë apo do që të jetë shkak i një ngazëllimi dhe prêt vlerësimin, qoftë dhe të këtij akti…

Do desha të thosha a e dëshiroj, që poezia e Kosovës po e shton frymën e saj edhe shqetësimet, edhe format, edhe lirinë, zhgënjimet dhe shpresat, edhe duke humbur, por di të qendrojë, sepse e ka ditur qendresën dhe të jetë në kërkim si çdo poezi. Gjithmonë kur është poezi…

Gjithsesi ato janë fjalë shqipe, copëza të ajrit nga peizazhi shqiptar.

Emra të shquar kanë përçuar furinë apo ndërprerjen, këputjen dhe dhimbjen që ato shkaktojnë, duke nxitur kërshërinë e të tjerëve.

*   *   *

Jeton Kelmendi gjakon përhapjen e poezisë së tij, prandaj dhe thotë se fjala bëhet urë.

Në librin e tij më të ri, në krahësim me librat e tij të mëparshëm, ndjejmë lëvizjen e shtuar, ai ngarend në kohë dhe në sa më shumë vende, i jep rëndësi njohjes dhe ura kështu kërkon bregun tjetër që s’duket në ditën që ende s’ka ardhur.

Pikërisht kjo ka shtuar përsiatjen, kërkimet brenda vetes dhe jashtë saj, që s’janë të njëjtë.

Monologu ka qartësi gjuhe dhe mendimi duke mbetur pjesë e atij hermetizmi që ishim mësuar ta gjenim në poezinë që dilte nga Kosova ndryshe.

Koha është një ishull i humbur,
një vend ku nuk shkojnë të gjithë.

Koha truallëzohet humbshëm ku nuk shkel këmba e kujdo, pra mbetesh jasht:e kohës edhe pa e ditur, edhe kur ankohesh.

Dhe vjen qortimi, tani më i drejtpërdrejtë, jo alegorik ndaj të huajit si zakonisht, sidomos kur është pushtues, por dhe kur nuk i përmbush pritshmëritë tona, edhe si mbështetës apo mik, por qortimi ndaj vetes si shenjë përgjegjshmërie dhe emanacipimi.

Nëse të kam Atdhe,
pse nuk ndjej dorën tënde mbi supe?
Ati kujdeset për bijtë e vet…

            Qortohet shteti i ri i Kosovës apo dhe Shqipëria? Apo të dyja bashkë? Se bashkë janë atdheu i poezisë shqipe, gjuhë dhe jetë e shqiptarëve, të ndarë në shtete në Ballkan dhe te përhapur nëpër botë.

            Dhe është e pritshme t’i kërkosh botës mirëkuptim, mbështetje dhe dashuri, sepse së pari i je kthyer vetes, ia ke kërkuar asaj dhe po ashtu do që ta japësh .

            Dhe ndërkaq mbërrijmë te poezia nga ku nisëm, ajo që hapte librin, “Një lutje për botën, paqe”. Kjo është në fund të fundit dhe poezia.

Unë, që kam parë hijen e vdekjes dhe shijen e luftës,
E di çfarë do të thotë humbja, e di ç’është frika.
Por edhe paqja ka një aromë që askush s’e harron.
Të lutem, bëhu botë me zemër të butë e të qetë,
Amin për një të nesërme me dritë, jo errësirë.

            Kërkimi i dritës si shfaqje e një pjekurie poetike, nga njëra anë kërkim brenda vetes, pra duhet ta bësh atë dhe nga ana tjetër një hapje ndaj botës, që duhet ta kuptosh dhe të bashkëveprosh.

Si një përfundim:

Poezia e Jeton Kelmendit në këtë libër të ri është një dëshmi e zhvillimit të tij si poet dhe e kërkimit të mëtejshëm mes historisë dhe të ardhmes, mes dhimbjes dhe shpresës.

Poezia, edhe kjo e tij, nuk do që të kufizohet në konturet e një shteti, të një kombi apo të një kohe. Përkundrazi, lakmon hapjen dhe njohjen në kohën kur shpesh dominon fragmentarizimi i kulturave dhe izolimi shpirtëror.

Arti ka fuqinë për të lidhur të gjithë ata që dëgjojnë, ndiejnë dhe kuptojnë. Ai nuk kërkon vetëm të shprehë vetveten, por të kapërcejë vetveten për të krijuar një hapësirë ku zërat e ndryshëm të botës mund të gjejnë një gjuhë të përbashkët.

Në këtë aspekt, poezia mbetet një akt guximi dhe besimi në fuqinë e fjalës dhe të ndjenjës. Ajo shërben si kujtesë se, pavarësisht tronditjeve dhe ndarjeve që përjeton njeriu, ekziston gjithmonë ura ku mund të arrihet te shpresa dhe pajtimi.

Thirrja për paqe dhe mirëkuptim përbën një testament poetik që rezonon me të gjithë ata që kërkojnë një botë me më shumë zemër dhe dritë.

            Patjetër dhe me poezi. Le ta titullojmë këtë libër “Sonte jam një përqafim”. Në pritje të një mëngjesi…

            Chicago, fundviti 2024

Poezi nga Jean Jauniaux, Belgjikë – përktheu: Jeton Kelmendi

Jean Jauniaux –

Përktheu; Jeton Kelmendi

Shkrimtar/Gazetar letrar dhe kulturor

Bashkëpunëtor në gazetën Le Monde dhe në revista të ndryshme letrare dhe kulturore (La Revue Générale, Belgica, Ulenspiegel…).
Prodhues dhe drejtues i blogjeve dhe radios në internet “Espace-livres” dhe “L’ivresse des livres”

I diplomuar me nder nga Akademia e Unionit të Shkrimtarëve të Ukrainës.
President i Fondacionit Maurice Carême.
President nderi i PEN Belgjikës.

Anëtar i jurisë së “Çmimit Horizon të romanit të dytë frankofon”.
Fitues i Manneken-Prix 2021 për kritikë letrare (2009-2020).
Kryeredaktor i revistës MARGINALES (drejtues Jacques De Decker).
Anëtar i Shoqatës Ndërkombëtare të Kritikës Letrare.

Ishte kjo dridhje
larg ajrit,
kjo kukurë e padukshme
mëngjeset e dimrit.
Mjegulla u përzie me avujt gri
të trenit
nga i cili doli kolona e përdredhur
nga largësia.

Kishte këtë ankth therës,
nga agimi deri në mbrëmje,
për të mos mbijetuar jetën e zymtë të përditshme,
për shqetësimet e tij,
në shkollë, ndaj këtij terrori,
këto sorra të zeza
që ia përpiu të brendshmet
në gëzim.

Kishte nga ato netë që tashmë po mbusheshin
nga frika e tyre
makthi i të nesërmeve të fryra
nga frika e shurdhër;
zgjime të papritura
në errësirë,
këtë përjetësi të vuajtur
se asgjë më mbase nuk ngushëlloi.
Ajo nuk i tha askujt.

Ka gjeste
si agime të magjishme.
Të rrumbullakëta dhe të qeta,
na mbështjellin
në rrethin dashamirës të misterit të tyre.

Ka peizazhe
si ato shikime të ndërruara.
Të gjera dhe të qarta,
na përqafojnë
në dritën e fateve që ato trasojnë
dhe na mësojnë
premtimet e paqes.

Ka faqe
si çarçafë të bardhë.
Të varura në aromat kaltëroshe të verës,
të fryra nga puhiza e parfumuar
e erërave tropikale,
na bartin si vela
mbi oqean.

 

Qielli dukej si një qefin
i thëngjillit
i shtrirë mbi një fill të padukshëm,
si një pëlhurë
që yjet e mbanin pezull.
Udhëtari nuk ua dinte emrat.

Plak, ai ecte duke u mbështetur
në një shkop të nyjëtuar,
drejt një fati të panjohur e të rastësishëm.
Pas tij qëndronte, pa dyshim,
një jetë me dikë, ose të paktën,
ca fragmente të lumtura.

Ai nuk kishte mundur të braktiste kujtimin
e atyre lumturive që duhej të ndaheshin.
Rruga drejt një tjetër vendi hapej
përsëri,
me portën e saj të lartë antraciti,
që ai e kalonte atëherë.

Pa kthyer kokën nga flakët
që i linte të shuheshin si dimër
vjeshtat më të zjarrta.

 

Aty, në det,

shih drejt distancave të hidhura:
këto maune të gjata dhe të rënda lundrojnë në det.
Në krahët e tyre, marinarët shkojnë
drejt luftës.
Të uritur për pushtime,
u bënë mercenarë.

Zemrat e këtyre piratëve,
– ata pretendojnë se janë privatë –
bien si daulle
në gjoksin e tyre të fryrë nga zemërimi,
të pashtershëm
që kur armiku shkatërroi tokën
dhe transformoi fshatrat e dashura
në varrezat e mjera.

Në to ka mbetur vetëm ky inat
që dëshpërohet,
dhe i çoni atje
drejt distancave të hidhura.

Ata e marrin me mend:
hakmarrja e verbër i shkatërron.
Anija endet nga teka e gjëmimit
dhe erërat e kundërta. Ata e dinë atë
Megjithatë:
asgjë nuk do t’i ngushëllojë ata.
Ata dëshpërohen.

Qefini i tyre tashmë po shpaloset
në humnerat e detit,
ndërsa në distancë largohen
hidhërime të paarritshme.

Në kujtesën e lashtë

librat si anijet
e një flote imagjinare
lundrojnë në mënyrë të pasigurt drejt grykëderdhjes
udhëtarët me bagazhe
të lehtë dhe të dehur.

Ne i shohim ata,
ulur në këmbët e farit
ndërsa mbrëmja thërret
pishtarin e tij,
ngjitet në urën e këmbësorëve
para se të jetë tepër vonë
dhe strehohet në dritën
e copëzuar.

Udhëtimi i përfunduar,
ata do t’u tregojnë për këto bëma kumbuese
fëmijëve të mbledhur
në momentin hipnotik
Kepi ​​Horniers
varur nga direkët që gjëmojnë.

 

Nën dritën e llambës

varur në gardh, ajo e kishte hedhur në tokë
si një dyshek, një paletë,
gazetat,
kuti paketimi.

Ajo buzëqesh kur sheh
ndërtesa e rrënuar!
E rëndësishme nuk ishte kjo përditshmëri
sakrificë
as mungesa e gjumit
por ajo që ajo fshehu këtu
në një vrimë.

Ajo fërkoi duart me kanavacën e parkut të saj
përpara se të rrëshqitni gishtin e madh dhe gishtin tregues në zgavër
dhe hiqni faqet që nuk përputhen. Në pak çaste
ajo u ul dhe i shikoi.
Në fjalët e para që lexoi, duke u mbështetur në gardh,
ajo harroi, duke hedhur paletën në tokë,
gazetat, kutitë e paketimit dhe, pëshpëritnin çdo fjalë.

Libri ishte udhëtimi i tij i
fundit atë natë.

Arratisja kaskade,

e kutisë nga vitet e veshura, të
shkroi letra të gdhendura prej druri
në dërrasat e fjalëve
të panjohura,
bashkëtingëlloret dhe zanoret e thyera
duke kënduar poezi të papritura
në një gjuhë të krijuar memzi.

Fëmija i mbajti lotët,
u gjunjëzua në papafingon.
Ai u dëshpërua nga fatkeqësia
e këtyre alfabeteve të copëtuara.
Më pas ai e injoroi poetin
se ata do të zgjoheshin.

Poems by Emel KOŞAR (TURKEY)

Emel KOŞAR (TURKEY)

Dr. Emel Koşar was born in Eskişehir. In 2003, she graduated from Turkish Language and Literature Department of the Faculty of Arts and Sciences of Mimar Sinan University of Fine Arts. She is currently a faculty member at Turkish Language and Literature Department of Faculty of the Arts and Sciences of Mimar Sinan University of Fine Arts. She has published her poetry and essays on Turkish literature in various literary magazines. She published her research and review books, scientific and literary works she edited, and 7 poetry collections.

 

ALL AROUND ME

at the back of the horse with flower mane
there are tears of hyacinth time
the growing wrath of darkness crinkling on my skin
wind: collapsing inwards
water: pursing of time
earth: the mysterious way in which God reveals his existence to us
the power of shadows
who has the scales of fire?

Translated by Yaprak Damla Yıldırım

 

ATLAS

how come i loved
that voice of yours to which i couldn’t give birth
your eyes are a cluster of stars
your shoulders taking on firmaments
are cold breaths of tablets
your fire hasn’t cooled yet
your silence that writes on water
your wrath tied to a thunder
is the unbearable burden of the world
Atlas the last castle of defeat

Translated by Yaprak Damla Yıldırım

WALTZ

the sorrow leaking from our history
threatens the throne of loneliness
it’s an art to resist
the doubt that gnaws our laughs
console me with your purity
decked with mosaics your voice
envelops sand grains
do not drag the wrecked past of ours
into the damnation dark
let the wings of death embrace us

Translated by Yaprak Damla Yıldırım

IWA Bogdani gives the awards to international poets 2024

International Writers Association Bogdani (IWA Bogdani) is an international organization of writers with headquarters in Brussels, Belgium, and Pristina, Kosovo.

Our association, IWA Bogdani, annually honors distinguished personalities in the field of literature from around the world with honorary awards on November 27th. This year’s laureates are:

  1. Stanley H. Barkan, USA – Lifetime Career Award
  2. Dr. Maria Eugenia Soberanis, Mexico – For institutional performance in World Congress of Poetry
  3. Jeanette Eureka Tiburcio, Mexico – For international performance and organization of International event and the strong Poetry
  4. Dr. Bei Ta, China – For high level in Poetry and international performance.
  5. Keiko Anna, China/Canada – For international collaboration and brinking Poets together.
  6. Dr. Doc Drumheller, New Zealand – For support of publishing International Poetry in the magazine and promoting the Art of Poetry
  7. Dr. Zejnepe Alili Rexhepi, North Macedonia –
  8. Dr. Daniela Androvska, North Macedonia – For the strong message and high quality Poetry and Peace
  9. Ligor Shyti, Albania – For International culture organization and promoting Poetry and Peace
  10. Elizabeta Isufu, Albania – For the inspiration and quality in Poetry
  11. Dr. Kuei-shien Lee, Taiwan – For his beauty in Poetry and International collaboration.
  12. Cheikh Tidiane Gaye, Senegal – For the international support and organizing important events dealing with literature
  13. Reza Hosseini Beghanam, Iran – For Literary Translations
  14. Soudeh Negintaj, Iran – For poetry
  15. Tsipi Sharoor, Israel – For love poetry
  16. Belfour Hakak, Israel – For beauty in Poetry and literature critics.
  17. Prend Buzhala, Kosovo – For lyrics in poetry and strong message 

IWA Bogdani wishes success to all the laureates in their careers.